İran’daki protestolarda can kaybı 6 bini aştı

İran’da son haftalarda yaşanan protestolar sırasında doğrulanan can kaybı 6 bin sınırını geçti. ABD merkezli insan hakları örgütü HRANA’ya göre protesto dalgasında şu ana kadar 6 bin 126 ölüm tespit edildi.

Ölenlerin profili açıklandı

HRANA’nın paylaştığı verilere göre hayatını kaybedenlerin 5 bin 777’si gösterici, 214’ü güvenlik görevlisi, 86’sı çocuk ve 49’u protestolara katılmayan sivillerden oluşuyor. Örgüt, gerçek can kaybının açıklanan rakamların üzerinde olabileceğini belirtiyor.

On binlerce gözaltı, binlerce yaralı

Henüz 17 binden fazla ölüm vakası inceleme aşamasında bulunuyor. En az 11 bin kişinin ağır yaralandığı bildirildi. Protestoların başladığı geçen ayın sonundan bu yana ülke genelinde 41 binden fazla kişi gözaltına alındı.

Açıklanan tablo, 1979 İran Devrimi’nden bu yana ülkede kaydedilen en yüksek can kaybı olarak değerlendiriliyor.

İletişim kısıtlamaları sürüyor

HRANA’ya göre protestolar sokaklarda büyük ölçüde sona ermiş durumda. Bunun başlıca nedenlerinden biri olarak İran yönetiminin iletişim kanallarını ciddi biçimde kısıtlaması gösteriliyor. İnternet kesintileri ve erişim engelleri, bilgi akışını zorlaştırıyor.

Örgüt ayrıca yaralıların tedavi edildiği sağlık merkezlerinin güvenliği konusunda da ciddi endişeler bulunduğunu aktarıyor.

Protestolar nasıl başladı?

Ülkedeki protestolar 28 Aralık’ta yüksek enflasyona karşı başladı. Başkent Tahran’da patlak veren gösteriler kısa sürede ülke geneline yayıldı ve hükûmet karşıtı eylemlere dönüştü.

Bölgede askerî gerilim yükseliyor

Bu süreçte ABD’ye ait USS Abraham Lincoln uçak gemisi, üç destroyerle birlikte bölgeye ulaştı. ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın göstericilere yönelik ölümleri sürdürmesi hâlinde askerî müdahale tehdidinde bulundu.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise dini lider Ali Hamaney’e yönelik bir saldırının İran’a karşı topyekûn savaş anlamına geleceğini ve tüm bölgeyi etkileyeceğini söyledi.

İran’ın bölgesel etkisi zayıflıyor

Öte yandan İran’ın bölgedeki müttefik ağının son yıllarda zayıfladığına dikkat çekiliyor. Gazze’de Hamas, Lübnan’da Hizbullah ve Yemen’de Husiler, İsrail saldırılarıyla ciddi kayıplar verdi.

2024’te Suriye’de Beşar Esad’ın devrilmesi de İran’ın bölgesel nüfuzunu daraltan gelişmeler arasında gösteriliyor.