Gübre fiyatları için AB’den acil plan

İran savaşı ve küresel krizler, Avrupa’da gübre fiyatlarını sert biçimde artırdı. ARD’nin haberine göre yıl başından bu yana azotlu gübre fiyatları Avrupa’da yüzde 40 yükseldi. Bu artış, çiftçilerin üretim maliyetlerini büyütürken hasat kaybı ve çiftlik kapanmaları endişesini de artırdı.

AB Komisyonu, bu nedenle gübre piyasasına yönelik yeni bir eylem planı açıkladı. Tarımdan Sorumlu AB Komiseri Christophe Hansen, gübrenin hem kısa hem de uzun vadede erişilebilir ve ödenebilir kalması gerektiğini söyledi.

Çiftçiler gübre alamıyor

Saksonyalı çiftçi Tobias Pelz, krizin etkisini doğrudan yaşadığını anlatıyor. Normalde gübre stoklarının bulunduğu deposunun bu yıl boş kaldığını söyleyen Pelz, mevcut fiyatlarla gelecek yıl için ön alım yapmanın çok zor olduğunu belirtti.

Pelz, 2027 hasadı için en geç şubat ayında yeniden gübreleme yapmak zorunda. Ancak fiyatlar bu seviyede kalırsa birçok çiftçi gibi onun da plan yapması güçleşecek.

Komisyon kriz rezervini kullanacak

AB Komisyonu, çiftçilere ek mali destek sağlamak istiyor. Bu desteğin ağırlıklı olarak AB Ortak Tarım Politikası’nın kriz rezervinden karşılanması planlanıyor.

Ancak Alman Çiftçiler Birliği bu yöntemi yeterli bulmuyor. Birlik Başkanı Joachim Rukwied, kısa vadeli piyasa dalgalanmalarına yanıt vermek için bu rezervin doğru araç olmadığını söyledi.

Rukwied, çiftçilere doğrudan ve hızlı yardım için ek kaynak gerektiğini vurguladı. Önlemler sonbahar ekiminden önce devreye girmezse birçok işletme için geç kalınmış olacağını belirtti.

Yerli gübre üretimi güçlendirilecek

AB Komisyonu’nun bir diğer hedefi, Avrupa’daki gübre üretimini güçlendirmek.

Rusya’nın Ukrayna’ya saldırısı sonrası Avrupa’daki gübre sektörü zaten baskı altındaydı. Çünkü gübre üretimi büyük ölçüde doğal gaza bağlı. Gaz fiyatlarının yüksek seyretmesi, üretimi daha pahalı hâle getiriyor.

Komisyon, dışa bağımlılığı azaltmak için alternatif kaynaklara yönelmek istiyor. Bu kapsamda hayvan gübresi, yeşil amonyak, alg biyokütlesi ve arıtma çamurundan fosfor elde edilmesi gibi seçenekler desteklenecek.

Karbon vergisinde esneklik tartışması

Komisyon ayrıca Avrupa gübre sanayisinin üzerindeki karbon vergisi yükünün esnetilip esnetilemeyeceğini inceleyecek.

Amaç, Avrupa’da üretilen gübrenin hem erişilebilir hem de daha uygun fiyatlı kalmasını sağlamak.

AB’de ayrıca Rusya ve Belarus dışındaki ülkelerden gelen gübrelere uygulanan gümrük vergilerinin kaldırılması da tartışılıyor. Bu öneri, İran savaşı başlamadan önce de gündemdeydi.

Almanya’dan uygun kredi adımı

Federal Tarım Bakanı Alois Rainer, AB Komisyonu’nun eylem planını olumlu karşıladı.

CSU’lu Bakan, Almanya’da Tarımsal Emeklilik Bankası üzerinden fiyat artışlarından etkilenen çiftçilere uygun koşullu kredi imkânı sağlandığını hatırlattı.

Buna göre çiftçiler 1 Haziran’dan itibaren 50 bin avro ile 500 bin avro arasında kredi başvurusu yapabilecek.

Ancak çiftçiler bu adımı yeterli görmüyor. Tobias Pelz’e göre birçok işletme zaten borçlu ve yeni kredilerle ayakta kalmaları zor. Pelz, krizin yeni çiftlik kapanmalarına yol açmasından endişe ediyor.

Doğrudan ödeme yok

Tarım Bakanı Rainer, çiftçilerin eleştirilerini bildiğini ancak federal bütçe koşullarına dikkat çekiyor.

Bakan, şu anda yeni doğrudan ödeme finanse etme imkânı olmadığını söyledi. Buna karşılık bürokrasiyi azaltarak çiftçilerin maliyetlerini düşürmeye çalıştığını belirtti.

Rainer’e göre bu süreç hızlı sonuç verecek bir hamle değil, uzun vadeli bir çalışma.

Yeşiller alternatif strateji istiyor

Yeşiller Milletvekili Karl Bär ise tartışmada daha açık olunması gerektiğini savundu.

Bär’e göre Avrupa’da yapay azotlu gübre kullanmadan da başarılı tarım yapılabileceğini gösteren örnekler var. Bunun en önemli örneği organik tarım.

Bär, Avrupa’nın savaşlara, krizlere ve fosil enerjiye bağımlılığını azaltmak için alternatiflere yönelmesi gerektiğini söyledi.

Yeşil siyasetçi, “Yapay gübreden, gazdan ve mümkünse dizelden nasıl uzaklaşacağımıza dair bir stratejiye ihtiyacımız var” dedi.

Gıda fiyatlarına yansıması bekleniyor

AB Komisyonu, gübre piyasasındaki şokun tüketiciye gecikmeli yansıdığına dikkat çekiyor.

Komisyona göre geçmiş krizler, gübre fiyatlarındaki artışların 6 ila 12 ay sonra market raflarına ve gıda fiyatlarına daha belirgin biçimde yansıdığını gösterdi.

Bu nedenle bugünkü gübre krizi yalnızca çiftçileri değil, önümüzdeki aylarda tüketicileri de etkileyecek.