Grönland krizi: Danimarka-ABD arasında gerilim artıyor

ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland için bir özel temsilci ataması, Danimarka ile ABD arasında yeni bir gerilime yol açtı. Danimarka Dışişleri Bakanı Lars Lökke Rasmussen, TV2’ye yaptığı açıklamada ABD’nin Kopenhag Büyükelçisi Ken Howery’yi Dışişleri Bakanlığı’na çağıracağını duyurdu.

Rasmussen, Danimarka’nın egemenliğine saygı çağrısını yineleyerek, “Herkesin, ABD dâhil, Danimarka Krallığı’nın toprak bütünlüğüne saygı göstermesi gerekir” dedi. Atamaya “Çok öfkeli” olduğunu söyleyen Rasmussen, adımı “Tamamen kabul edilemez” diye niteledi. Büyükelçinin önümüzdeki günlerde bakanlığa çağrılarak atamayla ilgili açıklama yapmasının isteneceği belirtildi.

Trump söylemini sertleştirdi

Trump, Danimarka’nın tepkisine rağmen Grönland’a yönelik söylemini sürdürdü. Florida’da konuşan Trump, “Ulusal güvenlik için Grönland’a ihtiyacımız var. Onu almak zorundayız” dedi. Trump, Arktik adanın kıyılarında Rusya ve Çin gemilerinin varlığını gerekçe gösterdi.

Grönland’dan mesaj: Geleceğimize biz karar veririz

Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen, ilk açıklamasında atama için “Öfkelenmeye gerek yok” mesajı verdi. Nielsen, sosyal medya paylaşımında, “Kendi kaderimiz kendi elimizde” dedi. ABD dâhil tüm ülkelerle çalışmaya açık olduklarını belirten Nielsen, bunun ‘saygı temelinde’ olması gerektiğini vurguladı ve “Geleceğimizi biz belirleyeceğiz. Grönland bizim ülkemiz” ifadelerini kullandı.

“Grönland Grönlandlılarındır”

Nielsen daha sonra Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ile ortak bir açıklama yaparak toprak bütünlüğü vurgusunu güçlendirdi. İki lider, “Ülke sınırları ve devletlerin egemenliği uluslararası hukukla güvence altındadır. Bunlar temel ilkelerdir. Başka bir ülkeyi ilhak edemezsiniz” dedi. Açıklamada “Grönland Grönlandlılarındır” vurgusu da yer aldı.

Atama duyurusu ve ‘devralma’ hedefi

Trump, son aylarda Danimarka’ya bağlı, kaynak açısından zengin adanın ABD tarafından devralınması fikrini sık sık gündeme getirmişti. Trump, Truth Social üzerinden Louisiana Valisi Jeff Landry’yi Grönland temsilcisi olarak atadığını duyurdu. Trump, Landry’nin Grönland’ın ulusal güvenlik için önemini bildiğini söyledi. Landry ise X’teki paylaşımında, “Grönland’ı ABD’nin bir parçası yapmak için gönüllü hizmet etmek benim için bir onur” dedi.

Gerilimin yakın geçmişi

Gerilim, Trump’ın ocakta ikinci dönemine başlamasının ardından yeniden alevlenmişti. Mart sonunda Başkan Yardımcısı JD Vance’in Grönland’ın kuzeybatısındaki Pituffik ABD askerî üssünü ziyareti, Danimarka’da ‘provokasyon’ olarak yorumlanmıştı. Danimarka televizyonu DR, ağustos sonunda Trump’a yakın bazı isimlerin Grönland’da etki kurmaya çalıştığını öne sürmüş; bunun ardından Danimarka, ABD büyükelçiliğinden bir diplomatı Dışişleri’ne çağırmıştı.

Grönland’ın statüsü ve önemi

Dünyanın en büyük adası olan Grönland, Arktik’te yer alıyor ve büyük bölümü buzla kaplı. Nüfusu yaklaşık 57 bin. Yer altında değerli ham madde kaynakları bulunduğu belirtiliyor. Grönland, 1979’dan bu yana birçok alanda özerk. Dış politika ve savunma gibi başlıklarda ise karar yetkisi Danimarka’da. Grönland ve Danimarka, ABD’ye katılma ya da ilhak seçeneğini kesin biçimde reddediyor.