El Niño alarmı: 2026’da güçlü iklim olayı bekleniyor

Tropikal Pasifik’teki veriler, 2026’da yeni bir El Niño olayının gelişebileceğine işaret ediyor. Bilim insanları, okyanus yüzeyinin altında biriken sıcak su miktarının güçlü bir sinyal verdiğini belirtiyor.

ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi’nden (NOAA) Emily Becker, ARD’ye yaptığı değerlendirmede El Niño koşullarının mayıs ile temmuz arasında oluşma ihtimalinin yüzde 82 olduğunu söyledi. Becker’e göre kış ayları için bu ihtimal yüzde 96’ya kadar çıkıyor.

Karlsruhe Teknoloji Enstitüsü’nden meteoroloji profesörü Andreas Fink de bilgisayar modellerinin aynı yöne işaret ettiğini belirtti. Fink’e göre El Niño’nun yakında oluşması çok yüksek olasılık.

El Niño nedir?

El Niño, dünyanın en önemli doğal iklim olaylarından biri olarak kabul ediliyor. Adı, 19. yüzyılda Peru kıyılarında deniz suyunun bazı yıllarda olağan dışı ısındığını ve balıkçılığın zayıfladığını fark eden balıkçılardan geliyor.

Bu olay genellikle Noel döneminde görüldüğü için İspanyolcada çocuk ya da Noel çocuğu anlamına gelen El Niño adı verildi.

Sistemin soğuk evresine ise La Niña deniyor. Bu iki evre, Pasifik’te büyük bir iklim salınımı gibi birbirini izliyor.

Normalde ne olur?

El Niño yaklaşık 2 ila 7 yılda bir ortaya çıkıyor. Normal koşullarda pasat rüzgârları, Ekvator yakınlarında sıcak yüzey suyunu Güney Amerika kıyılarından batıya, Güneydoğu Asya ve Avustralya yönüne taşıyor.

Bu durum, batı Pasifik’te daha yağışlı hava koşullarına neden oluyor. Güney Amerika kıyılarında ise soğuk derin deniz suyu yüzeye çıkıyor. Böylece bölge daha serin ve kuru kalıyor.

El Niño döneminde ne değişiyor?

El Niño sırasında bu düzen bozuluyor. Pasat rüzgârları zayıflıyor ya da yer yer çöküyor. Batıda biriken sıcak su, Güney Amerika kıyılarına doğru geri hareket ediyor.

Bu durum Peru ve Ekvador gibi ülkelerde aşırı yağışlara ve sellere yol açabiliyor. Aynı zamanda balıklar daha soğuk sulara çekildiği için balıkçılık da olumsuz etkilenebiliyor.

Pasifik’in diğer tarafında ise Avustralya, Okyanusya ve Güneydoğu Asya’da sıcaklık, kuraklık ve orman yangını riski artabiliyor.

Çok güçlü El Niño olayları Hindistan ve Güney Afrika’ya kadar geniş bölgelerde etkili olabiliyor.

Mega değil, çok güçlü El Niño

Son dönemde bazı haberlerde Süper El Niño ya da Mega El Niño ifadeleri öne çıktı. Ancak bilim insanları bu tür ifadeleri temkinli karşılıyor.

Andreas Fink, bilimsel dilde güçlü ya da çok güçlü El Niño denmesinin daha doğru olduğunu söylüyor. NOAA da tahminlerinde bu kategorileri kullanıyor.

Leipzig Üniversitesi Meteoroloji Enstitüsü’nden Karsten Haustein, Science Media Center bilgilendirmesinde mevcut değerlerin 1997’deki rekor seviyeye çok yaklaştığını belirtti.

El Niño genellikle zirvesine Noel döneminde ulaşıyor. Mevcut modeller, yıl sonuna doğru Pasifik’teki sıcaklık sapmasının 2 derece civarına yaklaşabileceğini gösteriyor. Bu nedenle 2015’ten sonra yeniden çok güçlü bir El Niño yaşanabileceği düşünülüyor.

Ancak kesin tablo henüz net değil. Emily Becker, El Niño’nun 2026/27 döneminde ne kadar güçlü olacağının hâlâ belirsiz olduğunu söyledi. Becker’e göre zayıf ile çok güçlü arasında tüm olasılıklar masada. Yine de güçlü bir olay ihtimali giderek artıyor. Bu ihtimalin yaklaşık yüzde 60 olduğu belirtiliyor.

En çok hangi ülkeler etkilenebilir?

El Niño’nun etkileri en belirgin biçimde tropikal Pasifik çevresinde görülüyor. Ekvador ve Peru gibi Güney Amerika’nın batı kıyısındaki ülkelerin şimdiden hazırlık yapması gerektiği belirtiliyor.

Ancak hangi aşırı hava olaylarının nerede ve ne şiddette yaşanacağını söylemek daha zor. Çünkü El Niño yalnızca okyanusla ilgili değil. Atmosferin, yani havanın tepkisi de belirleyici oluyor.

Karsten Haustein’e göre okyanustaki gelişimi bugünden görece iyi tahmin etmek mümkün. Ancak atmosfer için aynı netlik henüz yok.

Avrupa etkilenir mi?

El Niño’nun Avrupa havası üzerindeki etkisi konusunda bilimsel görüş birliği bulunmuyor. Andreas Fink’e göre Avrupa’nın hava düzenini belirleyen asıl bölge olan Kuzey Atlantik şu anda daha çok normal seyrinde ilerliyor.

Bu nedenle El Niño’nun Avrupa’da doğrudan nasıl bir hava tablosu yaratacağını söylemek için erken.

Buna karşılık küresel sıcaklık açısından etkisi daha net. El Niño dönemlerinde Pasifik Okyanusu atmosferden daha az ısı çekiyor. Bu da küresel ortalama sıcaklığı yaklaşık 0,1 ila 0,2 derece artırabiliyor.

Rekor sıcak yıl ihtimali

İnsan kaynaklı iklim krizi nedeniyle dünya zaten daha sıcak. Buna El Niño etkisi de eklendiğinde 2026 ya da 2027, ölçümlerin başlamasından bu yana en sıcak yıl olabilir.

Bilim insanları, her 0,1 derecelik ek ısınmanın küresel iklim sistemine daha fazla enerji yüklediğini vurguluyor. Bu da sıcak hava dalgaları, şiddetli yağışlar, kuraklık ve fırtına gibi aşırı hava olaylarının daha sert yaşanmasına zemin hazırlayabiliyor.

Bu nedenle El Niño yalnızca Pasifik’teki bir okyanus olayı olarak görülmüyor. Küresel iklim krizinin etkileriyle birleştiğinde, dünyanın birçok bölgesinde daha ağır sonuçlar doğurabilecek bir dönem anlamına geliyor.