AB’den ilaç üretiminde yeni dönem

Avrupa Birliği, kritik ilaç ve etken madde üretiminde dışa bağımlılığı azaltmak için yeni kurallarda uzlaştı. Brüksel’de yapılan görüşmelerde, Avrupa’da üretilen önemli ilaçların kamu alımlarında daha fazla tercih edilmesi üzerinde anlaşmaya varıldı.

Amaç, özellikle Asya’dan gelen ilaç ve ham madde tedarikine bağımlılığı azaltmak. AB’ye göre geçen yıl Avrupa’da kullanılan ilaçların yüzde 80 ila 90’ı Asya’dan geldi. Bu üretimin önemli bölümü Çin kaynaklıydı.

İlaç kıtlığı tekrar yaşanmasın

Avrupa’da son yıllarda sık sık ilaç tedarik sorunu yaşandı. Bazı dönemlerde eczanelerde ağrı kesici, antibiyotik ve çocuklar için ateş düşürücü şuruplar bulunamadı.

AB Komisyonu’na göre bu sorunların nedenlerinden biri, üretimin az sayıda ülkede yoğunlaşması. Etken madde tedarikindeki aksaklıklar da ilaç kıtlığını büyüttü.

Covid-19 pandemisi ise Avrupa’nın ilaç tedarik zincirindeki zayıf noktaları daha görünür hâle getirdi.

Avrupa üreticilerine öncelik verilecek

Yeni kurallara göre, kritik ilaçlarda bir ya da birkaç ülkeye yüksek bağımlılık varsa kamu alımlarında Avrupa’da üretilen ilaçlara öncelik tanınabilecek.

Bu yolla şirketlerin üretimi Avrupa’ya taşıması ve daha güvenli tedarik zincirleri kurulması hedefleniyor.

Brüksel’den yapılan açıklamaya göre bu öncelik farklı yöntemlerle uygulanabilecek. Bunlardan biri, tedarikçilere Avrupa Birliği içinde üretilen ilaç ve etken madde oranına göre ödeme yapılması olacak.

Stratejik projeler hızlandırılacak

Yeni düzenleme, stratejik proje olarak tanımlanan yatırımların daha hızlı onaylanmasını ve desteklere daha kolay erişmesini de öngörüyor.

Ayrıca birden fazla AB ülkesi, önemli ilaçların ortak alımı için birlikte hareket edebilecek. Bu özellikle nadir hastalıklarda kullanılan ilaçlar için önem taşıyor. AB Komisyonu, bu alanda piyasanın çoğu zaman yeterli çözüm üretemediğini belirtiyor.

Hangi ilaçlar kapsama girecek?

Düzenleme, alternatifi az olan ya da hiç bulunmayan ve tedarik sorunu yaşandığında hastalara ciddi zarar verebilecek ilaçları kapsayacak.

Bu grupta antibiyotikler, pıhtı önleyici ilaçlar, kanser tedavisinde kullanılan ilaçlar ve kalp-damar hastalıklarına yönelik ilaçlar bulunuyor. Söz konusu ilaçlar özel bir listede yer alıyor.

Son onay süreci kaldı

AB Komisyonu, bu değişikliği Mart 2025’te önermişti. Brüksel’de varılan uzlaşmanın yürürlüğe girebilmesi için Avrupa Parlamentosu ve AB üyesi ülkeler tarafından resmen onaylanması gerekiyor.