AB Kanada'ya kapıyı açtı, Trump'tan tarife tehdidi

Avrupa Birliği ile Kanada arasında bugüne kadar görülmemiş bir ortaklık modeli gündeme geldi. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Kanada'nın Birliğin ilk 'ortak üyesi' olmasını önerdi. Ancak böyle bir üyelik modeli mevcut AB anlaşmalarında yer almıyor ve nasıl işleyeceği henüz belli değil.

Tagesschau'nun haberine göre von der Leyen, Avrupa Parlamentosu'nda yaptığı yıllık 'Birliğin Durumu' konuşmasında Kanada ile ilişkilerin mümkün olan en ileri noktaya taşınmasını istedi. Kanada Başbakanı Mark Carney de konuşmayı Strasbourg'daki Genel Kurul salonundan takip etti.

Von der Leyen, "Kanada ile ilişkilerimizi mümkün olan en yüksek seviyeye çıkarmak istiyoruz" dedi.

Savunmadan yapay zekâya yeni ittifak

Plan, Kanada'nın AB'ye tam üye olması anlamına gelmiyor. Tarafların ekonomi, güvenlik ve savunma başta olmak üzere birçok alanda mevcut işbirliğini genişletmesi hedefleniyor.

AB ile Kanada arasındaki CETA serbest ticaret anlaşmasının daha kapsamlı bir 'gelecek ittifakına' dönüştürülmesi gündemde. Ortak silah üretimi, yapay zekâ, kritik mineraller, batarya teknolojileri, iklim politikası ve Arktik bölgesindeki işbirliği öne çıkan alanlar arasında bulunuyor.

Von der Leyen, Kanada ile AB'nin birçok küresel konuda benzer yaklaşımlara sahip olduğunu savundu. Taraflar ayrıca Ukrayna'ya destek konusunda da yakın çalışıyor.

Kanada Başbakanı Carney ise daha önce AB ile ekonomi ve güvenlik alanlarında çok daha yakın çalışacak 'benzersiz bir ittifak' kurmak istediklerini açıklamıştı.

Kanada tam üyelik istemiyor

Ancak kurulacak yeni yapının adı ve hukuki statüsü henüz net değil. Kanada'nın AB için görevlendirilen büyükelçisi Jonathan Wilkinson, önce ortaklığın kapsamının belirlenmesi gerektiğini söyledi.

Wilkinson, Kanada'nın AB'ye tam üye olmayı düşünmediğini de açıkça ifade etti. Tam üyelik, Kanada'nın bazı alanlarda egemenlik yetkilerini paylaşmasını ve AB hukukuna uymasını gerektirecek.

Mevcut AB anlaşmaları da Kanada'nın normal üyeliğine izin vermiyor. AB Antlaşması'nın 49. maddesine göre Birliğe yalnızca Avrupa devletleri tam üyelik başvurusunda bulunabiliyor.

Von der Leyen'in ortaya attığı 'ortak üyelik' modeli ise mevcut anlaşmalarda tanımlanmış bir statü değil. Bu nedenle önerinin nasıl hayata geçirileceği ve hangi hakları kapsayacağı henüz belirsiz.

Tarafların ekim ayı sonunda düzenleyeceği AB-Kanada zirvesinde yeni ortaklığın çerçevesinin daha ayrıntılı biçimde ele alınması bekleniyor.

Trump'tan açık tehdit

AB ile Kanada arasındaki yakınlaşma Washington'ın tepkisini çekti. ABD Başkanı Donald Trump, Kanada'nın AB ile 'ortak üyelik' benzeri bir yapı kurması hâlinde yeni ticari önlemler alabileceğini söyledi.

Trump, girişimi "saçma" olarak nitelendirdi. Planı ABD'ye karşı düşmanca bir adım olarak değerlendirmesi durumunda Avrupa'ya çok yüksek gümrük vergileri uygulayabileceğini, hatta Avrupa ile ticareti durdurmayı düşünebileceğini belirtti.

ABD ile Kanada aylardır gümrük vergileri nedeniyle ticaret anlaşmazlığı yaşıyor. Kanada'nın en büyük ticaret ortağı ABD olmasına rağmen ülkede Avrupa ile ekonomik ilişkilerin güçlendirilmesine yönelik destek de arttı.

Von der Leyen ise Kanada ile kurulmak istenen yeni ortaklığın başka ülkelere karşı oluşturulmadığını, amacın iki tarafı da güçlendirmek olduğunu söyledi.

AB güvenlik sistemini de değiştirmek istiyor

Kanada önerisi, von der Leyen'in AB'nin geleceğine ilişkin daha geniş planlarının bir parçası. Komisyon Başkanı konuşmasında Avrupa'nın güvenlik ve savunma yapısında değişiklik yapılmasını da istedi.

Von der Leyen, NATO'dan bağımsız ancak NATO Antlaşması'nın 4. maddesine benzer işleyecek bir AB güvenlik mekanizması önerdi. Bir üye ülke ciddi bir güvenlik tehdidiyle karşılaştığında diğer ülkelerin hızla bir araya gelerek ortak yanıt hazırlaması planlanıyor.

Komisyon Başkanı ayrıca uzun süredir tartışılan 'Avrupa Güvenlik Konseyi' fikrini yeniden gündeme taşıdı. Kanada, İngiltere, Norveç ve Ukrayna gibi ülkelerin de Avrupa'nın güvenliğine ilişkin görüşmelere dahil edilebileceği bir yapı üzerinde çalışılması öngörülüyor.

Benzer bir öneriyi dönemin Almanya Başbakanı Angela Merkel 2018'de gündeme getirmiş ancak hayata geçirilememişti.

15 yaşından küçüklere sosyal medya sınırı

Von der Leyen'in açıkladığı planlar arasında çocukların sosyal medyadan korunmasına yönelik yeni düzenlemeler de bulunuyor.

AB Komisyonu, 'Kids Act' adı verilen yeni bir yasa hazırlamayı planlıyor. Öneriye göre normal sosyal medya hesabı açma yaşı 15 olacak. Bu yaşın altındaki çocuklar için ise günlük kullanım süresi bir saatle sınırlı özel hesaplar gündemde.

Düzenleme henüz yalnızca Komisyon'un önerisi aşamasında. Yürürlüğe girebilmesi için AB üyesi ülkeler ile Avrupa Parlamentosu'nun da uzlaşması gerekiyor.

Von der Leyen ayrıca sıcak hava dalgalarına karşı Avrupa çapında bir plan, bankacılık sektörüne ilişkin yeni düzenlemeler, kritik hammaddeler için Avrupa merkezli yeni bir yapı ve büyük yapay zekâ şirketleriyle kapsamlı görüşmeler başlatılacağını açıkladı.