AB ile ABD arasında gümrük anlaşması için kritik eşik aşıldı

Avrupa Birliği ile ABD arasındaki gümrük anlaşmasının uygulanması için kritik engel aşıldı. Avrupa Parlamentosu ve 27 AB ülkesini temsil eden Konsey müzakerecileri, ABD’den gelen sanayi ürünlerine uygulanan Avrupa gümrük vergilerinin kaldırılması konusunda uzlaştı.

Düzenleme, ABD Başkanı Donald Trump ile daha önce varılan anlaşmanın hayata geçirilmesini amaçlıyor.

Trump, AB’ye 4 Temmuz’a kadar süre vermişti. Uygulama bu tarihe kadar kabul edilmezse yeni ek vergiler getireceğini ve otomobillerdeki gümrük vergisini yüzde 15’ten yüzde 25’e çıkaracağını açıklamıştı. Böyle bir adımın özellikle Alman otomobil üreticilerini ağır biçimde etkilemesi bekleniyordu.

Otomobil ve makinede vergi kalkacak

Uzlaşmaya göre AB, ABD’den gelen otomobil ve makine gibi sanayi ürünlerindeki gümrük vergilerini kaldıracak.

ABD deniz ürünleri ve bazı tarım ürünleri için de Avrupa pazarına daha iyi erişim sağlanacak.

Anlaşmanın, yasa yürürlüğe girdikten sonra uygulanmaya başlaması ve 31 Aralık 2029’a kadar geçerli olması öngörülüyor. Böylece düzenleme, ABD’deki bir sonraki başkanlık seçimlerinden sonra da bir süre yürürlükte kalacak.

Ticaret savaşı önlenmek isteniyor

Anlaşmanın temeli, AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile Donald Trump arasında geçen ağustosta yapılan görüşmede atılmıştı.

Amaç, AB ile ABD arasında daha büyük bir ticaret savaşını önlemekti.

Trump, karşılığında çoğu AB ürününe daha önce tehdit ettiği çok daha yüksek oranlar yerine en fazla yüzde 15 gümrük vergisi uygulama sözü vermişti. ABD bu taahhütlere büyük ölçüde uydu. Ancak AB tarafındaki uygulama aylarca gecikti ve bu durum Washington’da rahatsızlık yarattı.

Grönland gerilimi süreci yavaşlattı

Avrupa Parlamentosu, düzenleme üzerindeki çalışmaları birkaç kez askıya aldı.

Bunda Trump’ın yıl başında Grönland konusunda yaptığı tehditler ve ABD Yüksek Mahkemesi’nin bazı gümrük vergilerine ilişkin kararı sonrası oluşan belirsizlik etkili oldu.

Milletvekillerinin ısrarıyla düzenlemeye bir acil durum maddesi eklendi. Buna göre Trump’ın gümrük vergilerini artırması hâlinde AB Komisyonu, üye ülkelerin onayıyla vergi kaldırma kararını askıya alabilecek.

Acil fren daha yumuşak yazıldı

Ancak acil durum maddesi, bazı AB ülkeleri ve Komisyon’un baskısıyla Avrupa Parlamentosu’nun istediğinden daha yumuşak formüle edildi.

Buna rağmen madde, ABD’nin 2026 sonrasında çelik ve alüminyum içeren ürünlerde yüzde 50 vergi uygulamayı sürdürmesi durumunda da devreye sokulabilecek.

Avrupa Parlamentosu Ticaret Komitesi Başkanı Bernd Lange, Avrupa şirketlerinin zarar görmesi ya da yeni dengesizliklerin ortaya çıkması hâlinde acil frenin otomatik olarak çekileceğini söyledi.

Sol’dan sert eleştiri

Avrupa Parlamentosu’ndaki Sol Grup Başkanı Martin Schirdewan ise uzlaşmayı sert biçimde eleştirdi. Schirdewan’a göre Parlamento, hükûmet temsilcileriyle yaptığı görüşmelerde daha önce belirlediği pozisyonlardan geri adım attı. Sol siyasetçi, “Avrupa Parlamentosu, ABD ile kötü bir ticaret anlaşmasına zorlanıyor” dedi.

Schirdewan, Trump’ın baskısına karşı durma ve AB’nin zorlayıcı önlemlere karşı geliştirdiği yeni aracı kullanma konusunda siyasî irade gösterilmediğini savundu.

Gözler resmî onay sürecinde

Konsey ve Parlamento arasındaki uzlaşmanın ardından tarafların metni resmen onaylaması gerekiyor. AB’nin önünde yaklaşık 6 haftalık süre var. Bu takvim korunursa Brüksel, Trump’ın 4 Temmuz için koyduğu süre dolmadan anlaşmayı yürürlüğe sokabilecek.