NATO ve AB masasında Trump’a karşı üç senaryo

ABD Başkanı Donald Trump’ın, aralarında Almanya’nın da bulunduğu bazı Avrupa ülkelerine ek gümrük vergisi uygulama tehdidi transatlantik ilişkileri gerdi. Gözler şimdi NATO ve Avrupa Birliği’nin atacağı adımlara çevrildi.

NATO’da kriz toplantısı

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, bugün Danimarka ve Grönland’dan gelen heyetlerle bir araya geliyor. Rutte, toplantı öncesinde Trump ile telefonda görüştü.

Ancak Trump, pazartesiye girilen saatlerde Truth Social’da yaptığı paylaşımda geri adım atmayacağını açıkça dile getirdi.

AB’den olağanüstü zirve

Avrupa Birliği, perşembe günü Brüksel’de olağanüstü zirve düzenleyecek. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Birliğin Danimarka ve Grönland’ın yanında durduğunu vurguladı.

Zirvede, ABD ürünlerine toplam 93 milyar avro tutarında misilleme gümrük vergisi de yeniden gündeme gelecek. Bu yaptırımlar geçen yıl kararlaştırılmış, ancak ticari uzlaşı nedeniyle uygulanmamıştı.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ise daha sert bir seçeneği masaya taşıdı. Macron’un çevresi, AB’nin ‘ticaret bazukası’ olarak anılan yeni bir aracı devreye sokabileceğini doğruladı.

Seçenek 1: Zaman kazanmak

Rutte’nin Trump ile kişisel ilişkisinin güçlü olduğu biliniyor. Geçen yılki NATO zirvesinde, Avrupa ülkelerinin savunmaya ayıracağı payı artırma vaadiyle Trump’ı masada tutmayı başarmıştı.

Avrupa’daki bazı başkentler, bu tür sembolik adımlarla süreci ABD’deki 2026 ara seçimlerine kadar taşımayı ve Washington’da dengelerin değişmesini beklemeyi hedefliyor.

Seçenek 2: Ticaret bazukası

AB’nin elindeki en güçlü araçlardan biri, Zorlama Karşıtı Araç olarak bilinen düzenleme. Bu mekanizma devreye girerse, ABD ürünleri AB pazarından dışlanabilir ve Amerikan şirketleri kamu ihalelerinin dışında bırakılabilir.

Özellikle ABD savunma sanayii için bunun ağır sonuçlar doğurabileceği belirtiliyor. AB Parlamentosu’nda da bu yönde ilk siyasi adımlar atılmış durumda.

Seçenek 3: Askerî baskı kartı

En hassas başlık ise NATO içindeki askerî denge. Teorik olarak Avrupa ülkeleri, ABD’nin bazı askerî üsleri kullanmasını sınırlayabilir. Bu adım, Washington’un Afrika, Orta Doğu ve Avrupa’daki operasyon kabiliyetini ciddi biçimde daraltır.

Ancak Avrupa’nın istihbarat, silah sistemleri ve savunma kapasitesinde ABD’ye olan bağımlılığı, bu seçeneği son derece riskli kılıyor.

NATO’nun geleceği tartışılıyor

Avrupa’da neredeyse kimse NATO’nun dağılmasını istemiyor. Kamuoyu yoklamaları, farklı siyasi eğilimlerdeki seçmenlerin büyük çoğunluğunun ittifakın sona ermesinden endişe duyduğunu gösteriyor.

Buna rağmen Trump’ın çıkışları, mevcut güvenlik mimarisini zorluyor. Bazı uzmanlara göre Avrupa, Avustralya ve Japonya gibi yeni ortaklıkları da düşünmek zorunda kalabilir. Brüksel’deki araştırma merkezleri ise uzun vadede NATO’nun komuta yapısının Avrupalılaşmasını tartışmaya açmış durumda.

Bir AB diplomatı, tabloyu şu sözlerle özetliyor: 

Mesele sadece güvenlik değil; ekonomi, ittifaklar ve karşılıklı güven de sınanıyor.

Danimarka Ekonomi Bakanı Davos’a katılmayacak

Danimarka Ekonomi Bakanı Morten Bødskov, İsviçre’nin Davos kentinde düzenlenecek Dünya Ekonomik Forumuna katılımını iptal etti. Blick’e konuşan bakanlık sözcüsü, iptalin gerekçesini ‘programların çakışması’ olarak açıkladı. Ancak bu ifadenin ne anlama geldiği konusunda ayrıntı verilmedi. Bødskov, bu yılki Dünya Ekonomik Forumu’na davet edilen tek Danimarka hükûmeti temsilcisiydi. Bu nedenle iptal kararı dikkat çekti.

Gözlemciler, Grönland konusunun Davos’taki toplantılar sırasında gündeme gelebileceğini düşünüyordu. Ancak Bødskov’un katılmamasıyla, bu başlığın nasıl ve hangi düzeyde ele alınacağı belirsizliğini koruyor.