Operada lezbiyen rahibeler tartışması

Belçika’nın Antwerp kentinde sahnelenen Sancta adlı opera gösterisi, dinî sembollerin kullanımı nedeniyle tartışmanın merkezine oturdu. Gösteride patenli lezbiyen rahibeler ve çıplak sahneler yer alıyor. Bu nedenle Antwerp Piskoposu Johan Bonny yapımı sert sözlerle eleştirdi.

Flaman gazetesi De Standaard’da görüş yazısı kaleme alan Bonny, Hristiyanlığın bu şekilde ‘grotesk biçimde çiğnenmesini’ kabul edilemez buldu. VRT televizyonuna konuşan Bonny, bazı genç Katoliklerin gösteriyi protesto etmek istediğini, tanıtım görsellerine baktıktan sonra bu tepkiyi haklı bulduğunu söyledi.

Tepkinin odağında rahibe imgeleri var

Bonny, meseleyi yalnızca çıplaklıkla açıklamadı. Ona göre asıl sorun, bu sahnelerin doğrudan dinî hayatla özdeşleştirilmesi. Oyuncuların rahibe peçeleri takmasının, bunun açık biçimde bir dinî topluluğu çağrıştırdığını söyledi.

Piskopos, Hristiyanların ve Katoliklerin mizah duygusuna sahip olduğunu da vurguladı. Ancak burada konunun mizah değil, insanlara ve inançlara saygı olduğunu savundu.

Bonny, artık yaşlı olan rahibelerin sokağa çıkıp kendilerini savunamayacağını belirterek, onların üzerinden para kazanılmasını da eleştirdi.

“Psikolojik alay da bir şiddet biçimi”

Bonny, Belçika’daki başka dinî topluluklara gösterilen hassasiyetle Hristiyanlara yaklaşım arasında da eşitsizlik gördüğünü söyledi. Antwerp’te Yahudi toplumunun antisemitizm riskine karşı sıkı biçimde korunduğunu, Müslüman toplumu için de ramazan döneminde yüksek dikkat gösterildiğini hatırlattı.

Bunun doğru bir tutum olduğunu söyledi, ancak Hristiyanlara yönelen psikolojik alayın da bir tür şiddet olarak görülmesi gerektiğini savundu.

Opera yönetimi suçlamaları reddetti

Opera Ballet Vlaanderen’ın sanat direktörü Jan Vandenhouwe ise piskoposun eleştirilerine katılmadı. Tepkilerin büyütülmemesi gerektiğini söyledi. Kuruma gelen yaklaşık 10 e-postanın aynı çevreden geldiğini, bunun da daha önce Almanya’da aynı yapım etrafında harekete geçen aşırı muhafazakâr bir Katolik öğrenci grubuyla bağlantılı olduğunu öne sürdü.

Vandenhouwe’ye göre gösteri Katolik Kilisesi’ni özel olarak hedef almıyor. Aksine, Katolik inancının görsel dili Batı sanat tarihinin önemli bir parçası olduğu için, yapım bu imgelerle sanatsal bir diyalog kuruyor.

Sanat yönetimi, toplumun eleştirel, feminist ya da zor başlıklara temas eden eserler karşısında yeniden bir ‘cadı avı’ ortamına sürüklenmemesi gerektiğini de savundu.

Piskoposa davet gitti, yanıt olumsuz oldu

Jan Vandenhouwe, Johan Bonny’yi gösteriyi izlemeye ve ardından konuşmaya da davet etti. Onun için yer ayırabileceklerini söyledi.

Bonny ise bu daveti nazik biçimde geri çevirdi. Bunun nedenini kendi saygınlığına duyduğu saygıyla açıkladı. Bu hafta düşüncelerinin, İsa’nın çektiği acılar ve bugün dünyada benzer acıları yaşayan insanlar üzerinde olduğunu ifade etti.

Tartışma büyüyor

Antwerp’teki bu tartışma, sanat özgürlüğü ile dinî hassasiyet arasındaki gerilimi yeniden görünür hâle getirdi. Bir taraf sahnedeki imgeleri doğrudan aşağılayıcı buluyor. Diğer taraf ise bunun sanatın sorgulama alanı içinde değerlendirilmesi gerektiğini savunuyor. Belçika’daki tartışma, önümüzdeki günlerde daha da büyüyecek gibi görünüyor.