Sosyal yardımlara büyük kesinti: En ağır darbe kalabalık ailelere

Avusturya'da hükûmet, sosyal yardım sisteminde köklü değişikliklere hazırlanıyor. ÖVP, SPÖ ve NEOS'tan oluşan koalisyon, ülke genelinde sosyal yardımların daha sıkı kurallara bağlanması konusunda büyük ölçüde anlaştı. Yeni düzenlemenin en ağır sonuçlarını özellikle dört çocuktan fazla çocuğu bulunan ailelerin yaşaması bekleniyor. Ayrıca Almanca öğrenme ve iş hayatına katılma konusunda belirlenen şartları yerine getirmeyen yetişkinlerin sosyal yardımları da önemli ölçüde azaltılacak.

Der Standard'ın haberine göre hükûmet, dokuz eyalette uygulanan farklı sosyal yardım sistemlerini mümkün olduğunca ortak kurallara bağlamak istiyor. Ancak özellikle çocuklar için ödenen yardım miktarlarında ciddi görüş ayrılıkları bulunuyor.

Sosyal İşler Bakanı Korinna Schumann (SPÖ), yarın dokuz eyaletin sosyal işlerden sorumlu yöneticileriyle bir araya gelecek. Görüşmelerde uzlaşma sağlanırsa yasa taslağının cuma günü resmî değerlendirme sürecine gönderilmesi planlanıyor.

Yeni düzenlemenin 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girmesi hedefleniyor. Ancak teklif henüz yasalaşmış değil.

İlk dört çocuk için farklı, beşinciden sonra çok daha az yardım

Reformun en tartışmalı bölümünü çocuklar için ödenecek sosyal yardımlar oluşturuyor.

Avusturya'da çocuk başına ödenen sosyal yardım miktarı, ailenin yaşadığı eyalete göre büyük farklılıklar gösteriyor.

Örneğin Viyana'da sosyal yardım alan ailelere her çocuk için aylık 332 avro ödeniyor. Çocuk sayısı arttığında bu miktar azalmıyor.

Ancak ÖVP ve FPÖ'nün yönetimde olduğu Yukarı Avusturya ve Aşağı Avusturya eyaletlerinde farklı bir sistem uygulanıyor.

Bu iki eyalette çocuk sayısı arttıkça çocuk başına verilen yardım azalıyor.

Mevcut uygulamaya göre:

    • Birinci çocuk için aylık 307,47 avro,

    • İkinci çocuk için 245,98 avro,

    • Üçüncü çocuk için 184,48 avro,

    • Dördüncü çocuk için 153,74 avro,

    • Beşinci ve sonraki her çocuk için 147,60 avro ödeniyor.

Hükûmetin üzerinde anlaştığı yeni model, büyük ölçüde bu sistemi esas alıyor.

Dört çocuklu aileye 892 ile 1.230 avro arasında yardım

Der Standard'ın bir eyalet hükûmetinden edindiği bilgilere göre yeni düzenlemede ilk çocuk için ödenecek sosyal yardımın üst sınırı yaklaşık 307 avro olacak.

İkinci, üçüncü ve dördüncü çocuklar için ise eyaletlere belirli ölçüde esneklik tanınacak.

Bu çocuklara ödenebilecek en düşük miktarlar, Yukarı Avusturya ve Aşağı Avusturya'daki mevcut sistem esas alınarak belirlenecek.

Eyaletler, yaşam maliyetlerini dikkate alarak ikinci, üçüncü ve dördüncü çocuklar için ödenen tutarları yaklaşık 307 avroya kadar yükseltebilecek.

Böylece dört çocuklu bir aileye yalnızca çocuklar üzerinden hesaplanan aylık sosyal yardımın yaklaşık 892 avro ile 1.230 avro arasında değişmesi bekleniyor.

Viyana'da ise aynı aile bugün dört çocuk için toplam 1.328 avro alabiliyor.

Bu nedenle reform mevcut hâliyle kabul edilirse Viyana'da dört çocuklu bir ailenin çocuklar için aldığı sosyal yardım aylık yaklaşık 100 ile 436 avro arasında azalabilecek.

Ancak bu hesap yalnızca çocuklar için yapılan sosyal yardım ödemelerini kapsıyor. Ailenin toplam gelirini veya yararlanabileceği diğer yardımları göstermiyor.

Beşinci çocuktan itibaren sert kesinti

Yeni sistemin en dikkat çekici özelliği, beşinci ve sonraki çocuklar için belirlenen yardım miktarı.

Hükûmetin planına göre beşinci çocuktan itibaren bütün eyaletlerde aynı tutar uygulanacak.

Bu çocukların her biri için aylık yalnızca yaklaşık 148 avro ödenecek.

Eyaletlerin bu miktarı artırmasına izin verilmesi öngörülmüyor.

Dolayısıyla özellikle Viyana'da yaşayan kalabalık ailelerin gelirlerinde ciddi düşüşler yaşanabilir.

Örneğin beş çocuklu bir aile Viyana'daki mevcut sistemde çocuklar için aylık toplam 1.660 avro sosyal yardım alabiliyor.

Yeni düzenlemede ise aynı ailenin çocuklar için alabileceği toplam miktar, eyaletin ilk dört çocuğa ne kadar ödeme yapacağına bağlı olarak yaklaşık 1.040 ile 1.378 avro arasında kalacak.

Bu da beş çocuklu bir ailenin aylık çocuk yardımlarında yaklaşık 282 ile 620 avro arasında kayıp yaşayabileceği anlamına geliyor.

Çocuk sayısı daha fazla olan ailelerde kayıp da büyüyebilecek.

Sosyal yardım alanların yüzde 70'i Viyana'da

Avusturya'da sosyal yardım alan kişilerin yaklaşık yüzde 70'i Viyana'da yaşıyor.

Bu nedenle ülke genelinde çocuk yardımlarının yeniden düzenlenmesi, en fazla Viyana'daki aileleri etkileyecek.

Der Standard'ın aktardığına göre Viyana Belediyesi'nin verileri, sosyal yardım alan hanelerin yalnızca yüzde 9'unda dörtten fazla çocuk bulunduğunu gösteriyor.

Dolayısıyla çok çocuklu aileler, kamuoyunda sık sık gündeme gelmelerine rağmen sosyal yardım alan haneler arasında küçük bir grubu oluşturuyor.

Ancak yeni düzenlemenin mali açıdan en ağır sonuçları da bu ailelerde görülebilir.

Özellikle Viyana'daki yüksek çocuk yardımlarının düşürülmesi, sosyal yardım sisteminin yeniden düzenlenmesinin temel hedeflerinden biri olarak öne çıkıyor.

11 çocuklu Suriyeli ailenin aldığı 9 bin avro tartışma yaratmıştı

Avusturya'da sosyal yardımlar konusunda uzun süredir devam eden tartışmalarda, Viyana'da yaşayan 11 çocuklu Suriyeli bir aile sık sık örnek gösteriliyor.

Bu ailenin farklı sosyal yardımlar ve diğer ödemelerle birlikte ayda yaklaşık 9 bin avro alabildiğinin ortaya çıkması kamuoyunda geniş yankı uyandırmıştı.

Özellikle ÖVP ve FPÖ, çok çocuklu ailelerin çalışmadan yüksek miktarda kamu desteği almasını eleştiriyor.

Hükûmette de benzer örneklerin toplumda rahatsızlık yarattığı görüşü hâkim.

Yeni düzenlemeyle bu tür yüksek toplam ödemelerin önüne geçilmesi amaçlanıyor.

Ancak 9 bin avroluk tutarın yalnızca çocuklar için ödenen sosyal yardımdan oluşmadığını belirtmek gerekiyor. Söz konusu rakam, farklı yardım kalemlerini de kapsıyor.

Yeni düzenlemenin bütün yardım kalemlerine nasıl yansıyacağı ise henüz netleşmiş değil.

Çocuklara yıllık 300 avroluk kart hazırlanıyor

Reform kapsamında çocuklu ailelere yönelik bazı desteklerin de getirilmesi planlanıyor.

SPÖ'nün savunduğu kapsamlı 'çocuklar için temel güvence' modeli mevcut uzlaşmada yer almıyor.

Bunun yerine eyaletlerin çocuk başına aylık yaklaşık 60 avro değerinde ek ayni yardım sağlayabilmesi öngörülüyor.

Bu destek doğrudan nakit ödeme yerine belirli ihtiyaçların karşılanması amacıyla sunulabilecek.

Ayrıca federal hükûmet tarafından finanse edilecek bir 'Katılım Kartı' (Teilhabekarte) hazırlanıyor.

Bu kart kapsamında çocuklara yılda 300 avroluk destek sağlanması planlanıyor.

Paranın belirli harcama alanlarında kullanılması öngörülüyor. Böylece çocukların bazı ihtiyaçlarının doğrudan karşılanması amaçlanıyor.

Ancak bu desteklerin bütün ailelere hangi koşullarda verileceği henüz kesinleşmedi.

Yetişkinler için 1.230 avroluk yardım korunacak

Yeni düzenlemede yetişkinlere ödenen temel sosyal yardım miktarının mevcut seviyede tutulması planlanıyor.

Tek başına yaşayan ve tam yardım almaya hak kazanan bir kişi için aylık temel tutar yaklaşık 1.230 avro olacak.

Ancak herkes bu parayı hemen alamayacak.

Hükûmet, sosyal yardım alabilecek durumda olan fakat topluma ve çalışma hayatına yeterince uyum sağlamadığı değerlendirilen kişiler için daha düşük ödemeler öngörüyor.

Bu uygulamanın özellikle yabancı ülke vatandaşlarını ve mülteci statüsü almış kişileri etkilemesi bekleniyor.

Ancak düzenleme yalnızca yabancılara yönelik bir kesinti olarak hazırlanmış değil. Yasal şartları karşılamayan diğer kişiler de daha düşük ödemelerle karşılaşabilecek.

Almanca bilmeyenin sosyal yardımı 861 avroya düşebilir

Reformun ikinci önemli bölümünü 'uyum aşaması' adı verilen yeni sistem oluşturuyor.

Buna göre çalışma gücü bulunan ancak toplumsal ve mesleki uyum şartlarını henüz tamamlamamış kişilere başlangıçta tam sosyal yardım ödenmeyecek.

Bu kişiler aylık yaklaşık 861 avro alabilecek.

Söz konusu miktar, 1.230 avroluk normal yardımın yüzde 70'ine karşılık geliyor.

Böylece tam sosyal yardım almaya hak kazanmayan bir kişi, başlangıçta ayda yaklaşık 369 avro daha az para alacak.

Kişinin Almanca ve toplumsal değerler kurslarını tamamlaması hâlinde yardım miktarı 1.045 avroya yükselebilecek.

Ancak Der Standard'ın edindiği bilgilere göre kişilerin en az üç ay boyunca en düşük yardım seviyesinde kalması öngörülüyor.

Bu sürenin ardından gerekli koşullar yerine getirilmişse bir üst yardım seviyesine geçilebilecek.

Tam yardım için iki şart aranacak

Yeni sistemde aylık 1.230 avroluk tam sosyal yardıma ulaşabilmek için iki ayrı koşulun yerine getirilmesi gerekecek.

Bunlardan ilki toplumsal uyumla ilgili.

Almanca ve değerler kurslarının tamamlanması bu kapsamda değerlendirilecek.

Avusturya'da Almanca eğitim veren zorunlu okullardan mezun olmuş kişiler ise bu koşulu yerine getirmiş sayılabilecek.

Bu düzenlemenin Avusturya'da büyüyen ve eğitimini ülkede tamamlayan kişiler açısından kolaylık sağlaması bekleniyor.

İkinci şart ise çalışma hayatına katılımla ilgili olacak.

Kişinin bir işte çalışmaya başlamış olması veya iş bulmak için gerekli çabayı göstermesi değerlendirilecek.

Hükûmetin planına göre hem toplumsal uyum hem de çalışma hayatına katılım koşullarını karşılayan kişiler tam sosyal yardım alabilecek.

Ancak hangi faaliyetlerin yeterli sayılacağına ilişkin ayrıntılar henüz kesinleşmedi.

Eyaletler hükûmete tepki gösteriyor

Federal hükûmet yeni düzenleme üzerinde büyük ölçüde anlaşmış olsa da eyaletlerden henüz kesin onay alınmadı.

Sosyal yardım uygulamalarından doğrudan sorumlu olan eyalet yönetimleri, kendilerine ne kadar hareket alanı bırakılacağı konusunda endişeli.

Özellikle Salzburg'dan sert eleştiriler geldi.

Salzburg24'ün haberine göre eyaletin sosyal işlerden sorumlu yöneticisi Wolfgang Fürweger (FPÖ), reformun hazırlanma biçimini eleştirdi.

Fürweger, eyalet yöneticilerinin düzenlemelerin ayrıntılarını basından öğrenmek zorunda kaldığını belirtti.

"Biz ayrıntıları medyadan toparlamak zorunda kalıyoruz. Böyle olmaz" diyen Fürweger, federal hükûmetin eyaletleri karar alma sürecine yeterince katmadığını savundu.

Fürweger ayrıca Viyana'daki toplantıya yalnızca kendilerine iletilen kararları onaylamak için gitmeyeceklerini söyledi.

Yasa henüz kesinleşmedi

Sosyal İşler Bakanı Korinna Schumann'ın yarın eyalet temsilcileriyle gerçekleştireceği toplantı, reformun geleceği açısından önemli olacak.

Hükûmet, dokuz eyaletin görüşlerini aldıktan sonra yasa taslağını cuma günü resmî değerlendirme sürecine göndermeyi hedefliyor.

ORF'nin haberine göre düzenlemenin Ulusal Meclisten geçebilmesi için üçte iki çoğunluk gerekiyor.

Bu nedenle koalisyon partileri arasında sağlanan uzlaşma, yasanın kesin olarak kabul edildiği anlamına gelmiyor.

Eyaletlerin itirazları ve parlamentodaki görüşmeler sonucunda bazı maddeler değişebilir.

Hükûmetin hedefi yeni sosyal yardım sistemini 1 Ocak 2027'de yürürlüğe sokmak.

Mevcut plan yasalaşırsa Avusturya'da özellikle çok çocuklu ailelerin sosyal yardımları azalacak. Çalışabilecek durumda olan ancak belirlenen uyum şartlarını karşılamayan yetişkinler de tam yardım almak için daha fazla koşulu yerine getirmek zorunda kalacak.

Reformun savunucuları bu değişikliklerin sosyal yardım sistemini daha adil hâle getireceğini ve insanları çalışmaya teşvik edeceğini düşünüyor. Ancak özellikle kalabalık ailelerin gelirlerinde yaşanabilecek büyük düşüşlerin çocuk yoksulluğunu nasıl etkileyeceği önemli bir tartışma konusu olmaya devam ediyor.