Avusturya’da yardımlı intihar düzenlemesi değişiyor

Avusturya’da yardımlı intihara ilişkin ölüm beyanlarının geçerlilik süresi yeniden düzenleniyor. Federal hükûmet, 1 Haziran’dan bu yana hukuki boşlukta kalan süre meselesi için yeni yasa taslağını gündeme aldı.

Avusturya’da 2022’den beri yürürlükte olan Ölüm Beyanı Yasası, ağır hastalığı bulunan ve gerekli koşulları taşıyan kişilere yardımlı intihar yoluyla yaşamlarını sona erdirme hakkı tanıyor.

Anayasa Mahkemesi’nin 2024 sonunda verdiği kararın ardından bu beyanlar şu anda süresiz geçerli kabul ediliyor.

Hükûmet ise belgelerin yeniden yalnızca 1 yıl geçerli olmasını istiyor. Ancak yenileme sürecinin kolaylaştırılması planlanıyor.

Mahkeme eski düzenlemeyi iptal etmişti

Anayasa Mahkemesi, 2024’te ölüm beyanlarının yenilenmesi için her yıl tüm başvuru sürecinin baştan işletilmesini öngören düzenlemeyi iptal etmişti.

Mahkeme, bu düzenlemenin düzeltilmesi için hükûmete 1 Haziran 2026’ya kadar süre vermişti.

Bu süre dolduğu için ölüm beyanları şu anda süresiz geçerli sayılıyor.

Adalet Bakanı Anna Sporrer’in hazırladığı taslak, çarşamba günü Bakanlar Kurulu’nda kabul edildi.

1 yıllık süre korunacak

Yeni taslağa göre ölüm beyanlarının geçerliliği yine 1 yıl olacak. Ancak kişi, ilk 5 yıl içinde beyanını daha basit bir yöntemle yenileyebilecek.

Bunun için doktor onayı gerekecek. Doktor, kişinin karar verme yetisine hâlâ sahip olduğunu, yaşamını sona erdirme kararını özgür ve kendi iradesiyle aldığını ve yasada tanımlanan hastalık koşullarının sürdüğünü doğrulayacak.

Yenileme işlemi bir doktorun ya da belgeyi düzenlemeye yetkili kişinin önünde yapılabilecek. Bu kişiler noter ya da hasta temsilciliği görevlisi olabilecek.

Taslak kamuoyunun görüşüne açılacak. Görüş bildirme süresi 24 Haziran’da sona erecek.

ÖGHL daha uzun süre istiyor

Reform ihtiyacına mayıs sonunda İnsani Yaşam Sonu Derneği ÖGHL dikkat çekmişti. ÖGHL, bazı bireylerle birlikte konuyu Anayasa Mahkemesi’ne taşımıştı.

Başvurucular, o dönemdeki zaman alan ve masraflı işlemlerin ağır hastalık yaşayan kişiler için hızlı, eşlik edilen ve kendi iradesine dayanan bir ölümü fiilen zorlaştırdığını savunmuştu.

ÖGHL Başkanı Christina Kaneider, ölüm beyanlarının süresiz geçerli hâle gelmesini ilerleyici hastalığı olan kişiler için önemli bir kolaylık olarak değerlendirmişti.

Kaneider’e göre bazı kişiler yaşamlarını hemen sona erdirmek istemiyor, ancak bu seçeneği ilerisi için açık tutmak istiyor.

ÖGHL, yasa onarımı için daha sade bir uzatma süreci ve 1 yıldan daha uzun geçerlilik süresini savunuyor.

Yardımlı intihar 2022’den beri yasal

Avusturya’da yardımlı intihar 2022’den bu yana yasal. Düzenleme, Anayasa Mahkemesi’nin Ceza Yasası’nın bazı hükümlerini anayasaya aykırı bulmasının ardından hazırlanmıştı.

Ölüm beyanı düzenletebilmek için kişinin iyileşmesi mümkün olmayan ve ölüme götüren bir hastalığı bulunması gerekiyor.

Alternatif olarak kişinin ağır, kalıcı ve sürekli semptomlara yol açan bir hastalıktan mustarip olması da yeterli kabul ediliyor.

Bu hastalığın kişinin yaşamını kalıcı biçimde etkilemesi ve başka türlü giderilemeyen bir acı durumuna yol açması gerekiyor.

İlk başvuruda sıkı süreç var

İlk ölüm beyanı için 2 doktorun bilgilendirme yapması gerekiyor. Bu doktorlardan birinin palyatif bakım alanında uzman olması şart.

Beyan daha sonra noter ya da hasta temsilciliği önünde yazılı olarak düzenleniyor.

İlk bilgilendirmenin ardından 3 aylık bekleme süresi uygulanıyor. Yaşam beklentisinin kısa olduğu durumlarda bu süre 2 haftaya indiriliyor.

Yeni düzenleme, Avusturya’da yardımlı intihar hakkı ile kötüye kullanım riskine karşı denetim arasındaki denge tartışmasını yeniden gündeme taşıdı.