Asbest alarmı: Taş ocakları aylarca kapalı kalabilir

Avusturya’nın Burgenland eyaletinde asbest tespit edilen bazı taş ocakları için belirsizlik devam ediyor. Oberwart ve Oberpullendorf ilçelerinde faaliyet gösteren birden fazla işletme, idari kararlarla kapatıldı. Şirketler hem ekonomik hem de hukuki açıdan zorlu bir sürece girmiş durumda.

“Kimse ne olacağını bilmiyor”

Kapatılan ocaklardan birinin yöneticisi, yıllardır aynı sahada çalıştıklarını ve bugüne kadar yapılan denetimlerde herhangi bir sorunla karşılaşmadıklarını söylüyor. Düzenli kontrollerin ve çalışanlara yönelik sağlık taramalarının sorunsuz geçtiğini vurgulayan yönetici, şu anda sürecin nasıl ilerleyeceğini kimsenin bilmediğini belirtiyor. İşletmede 10 ila 15 çalışanın doğrudan etkilendiği ifade ediliyor.

Yeni numuneler alınacak

Oberwart ilçe yönetimi, ocak ayında yeni numuneler alınmasının planlandığını açıkladı. Amaç, kasım ayında saptanan asbestin tek seferlik bir sapma mı yoksa kalıcı bir sorun mu olduğunu netleştirmek.

Kasım ayında Mineral Hammaddeleri Yasası kapsamında alınan toprak ve malzeme örneklerinde dört işletmede kanserojen asbest tespit edilmişti. Bunun üzerine Glashütten bei Schlaining, Bernstein, Badersdorf ve Pilgersdorf’taki ocaklara “acil tehlike” gerekçesiyle üretim, kazı ve işleme faaliyetlerini durduran kararlar tebliğ edildi.

Süreç uzun olabilir

Yetkililer, işletmecilerle yeniden görüşmeler yapılacağını belirtiyor. Ancak uzman raporları ve karşı raporların hazırlanması bekleniyor. Bu durum, sürecin aylar sürebileceğine işaret ediyor. Nihai karar bu aşamaların ardından verilecek ve şirketlerin itiraz hakkı bulunacak.

İlçe yönetimi, takvime ilişkin net bir tarih vermekten kaçınıyor. Sürecin zahmetli ve yavaş ilerlediği ifade ediliyor.

Etki zincirleme olabilir

Sektör temsilcilerine göre sorun yalnızca taş ocaklarıyla sınırlı kalmayabilir. Tünel ve altyapı projelerinde kullanılan taş ve mıcırın tedarikinde aksama yaşanabileceği belirtiliyor. Bu durumun belediyeler için yol yapım maliyetlerini artırabileceği, bazı müşterilerin ise tedarik için Macaristan’a yönelmek zorunda kalabileceği dile getiriliyor.

Bölgede gözler şimdi yeni analiz sonuçlarında. Asbest tespitinin kalıcı çıkması hâlinde, Burgenland’daki taş ocakları için uzun süreli bir duraklama kaçınılmaz görünüyor.

Asbest nedir?

Asbest, doğada lifli yapıda bulunan, ısıya, aşınmaya ve kimyasallara dayanıklı bir mineral grubu. Uzun yıllar boyunca ucuz ve dayanıklı olduğu gerekçesiyle sanayide ve inşaatta yaygın biçimde kullanıldı.

Nerelerde kullanıldı?

Asbest; çimento ve çatı kaplamaları, izolasyon levhaları, borular, fren balataları, contalar, yer döşemeleri ve bazı tekstil ürünlerinde kullanıldı. Özellikle yangına dayanıklılık gerektiren alanlarda tercih edildi.

Hangi dönemde yaygındı?

Asbest kullanımı, 20’nci yüzyılın ortalarında zirveye çıktı. 1950’lerden 1980’lere kadar Avrupa’da ve dünyada milyonlarca binada asbest içeren malzemeler kullanıldı. Sağlık risklerinin netleşmesiyle birlikte 1980’lerin sonundan itibaren kademeli yasaklar gündeme geldi.

Dünyada hangi önlemler alındı?

Birçok ülkede asbest üretimi ve kullanımı tamamen yasaklandı. Avrupa Birliği’nde 2005’ten bu yana asbestin her türü yasak. Eski binalarda asbest tespiti, kontrollü söküm, özel koruyucu ekipman kullanımı ve atıkların özel tesislerde bertaraf edilmesi zorunlu hâle getirildi.

İnsan sağlığına tehlikeleri neler?

Asbest lifleri solunduğunda akciğerlere yerleşiyor ve vücut tarafından atılamıyor. Bu durum yıllar içinde ciddi hastalıklara yol açabiliyor. En bilinen riskler; akciğer kanseri, asbestozis ve mezotelyoma olarak bilinen nadir ama ölümcül bir kanser türü. Tehlike, maruziyetten yıllar sonra bile ortaya çıkabiliyor.