ABD–İran nükleer trafiği Viyana’ya taşınıyor

ABD ile İran arasındaki nükleer müzakerelerin üçüncü turu Cenevre’de tamamlandı. Umman Dışişleri Bakanı Badr al-Busaidi, görüşmelerde önemli ilerleme sağlandığını açıkladı.

Teknik düzeyde yeni tur temasların gelecek hafta Viyana’da yapılması planlanıyor. Bu aşamada olası bir anlaşmanın ayrıntılarının masaya yatırılması bekleniyor.

Temel başlık İran’ın nükleer programı

Müzakerelerin odağında İran’ın tartışmalı nükleer programı var. ABD, Tahran’ın nükleer silah geliştirmesini engellemek istiyor. İran ise faaliyetlerinin sivil amaçlı olduğunu savunuyor ve ağır ekonomik yaptırımların kaldırılmasını talep ediyor.

İran’ın yeni bir anlaşma için ilk taslağı sunduğu, ancak içeriğin kamuoyuna açıklanmadığı bildirildi.

Sürece Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Başkanı Rafael Grossi de dâhil. Grossi daha önce İran’ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokuna dikkat çekmişti.

Tahminlere göre İran’ın elinde 400 kilogramdan fazla, yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş uranyum bulunuyor. Nükleer silah için bu oranın yüzde 90’ın üzerine çıkması gerekiyor.

Trump’tan sert mesaj

ABD Başkanı Donald Trump, İran yönetimine mart başına kadar süre tanıdığını açıkladı. Trump, “Ya anlaşma olur ya da sonuçları ağır olur” mesajı verdi.

Washington’un bölgedeki askerî varlığını artırması da dikkat çekiyor. ABD Donanması’na ait USS Gerald R. Ford uçak gemisi Girit açıklarından hareket ederek Orta Doğu’daki filoya katılmak üzere yola çıktı.

Amerikan basını, bunun 2003 Irak Savaşı’ndan bu yana bölgedeki en büyük hava gücü konuşlanması olduğunu yazdı.

Tartışmalı başlıklar masada

İran, füze programının sınırlandırılması ya da Lübnan’daki Hizbullah gibi silahlı gruplara desteğin kesilmesi gibi konuları müzakere başlığı yapmak istemiyor.

Tahran yönetimi, dini lider Ali Hamaney’in kitle imha silahlarını yasaklayan fetvasına işaret ederek nükleer silah üretme niyetinin olmadığını savunuyor.

Batılı ülkeler ise son yıllarda artan uranyum zenginleştirme oranından kaygı duyuyor.

Güven krizi derinleşti

2015’te İran ile büyük güçler arasında imzalanan nükleer anlaşma, ABD’nin 2018’de tek taraflı çekilmesiyle çökmüştü. Washington yaptırımları yeniden devreye almış, İran da yükümlülüklerini askıya almıştı.

2025 yazında İsrail ile İran arasında yaşanan savaş, güven krizini daha da derinleştirdi. ABD’nin Midnight Hammer adlı operasyonla Natanz, Fordo ve İsfahan’daki tesisleri hedef alması, taraflar arasındaki güvensizliği artırdı.

Önümüzdeki hafta Viyana’da yapılması planlanan teknik görüşmeler, yeni bir anlaşma ihtimalinin test edileceği kritik bir aşama olarak görülüyor.