Yarı zamanlı çalışma kısıtlanıyor mu?

Almanya’da Hristiyan Demokrat Birlik (CDU) içinde yarı zamanlı çalışma hakkına ilişkin bir öneri sert tartışmalara neden oldu. Partinin ekonomi kanadı, mevcut yasal hakkın kaldırılmasını isterken sosyal kanat ve diğer partiler buna karşı çıktı.

CDU’nun ekonomi kanadı olan Orta Ölçekli İşletmeler ve Ekonomi Birliği (MIT), şubat ayında yapılacak parti kurultayına sunulmak üzere bir önerge hazırladı. Metinde, yarı zamanlı çalışmaya ‘yaşam tarzı’ gerekçesiyle yasal hak tanınmaması gerektiği savunuluyor.

‘Özel gerekçe’ şartı

Öneriye göre yarı zamanlı çalışma yalnızca çocuk yetiştirme, hasta ya da yaşlı aile bireylerine bakım ve mesleki eğitim gibi özel gerekçeler durumunda yasal hak olacak. Bunun dışındaki taleplerin işçi ile işveren arasında bireysel olarak müzakere edilmesi öngörülüyor.

MIT, bu yaklaşımı Almanya’daki nitelikli iş gücü açığıyla gerekçelendiriyor. Mevcut iş gücünün daha etkin kullanılması gerektiği savunuluyor.

Sosyal kanattan itiraz

CDU’nun sosyal kanadının başkanı Dennis Radtke, öneriye açıkça karşı çıktı. Radtke, “Bu tür bir kısıtlama sorunu yanlış yerden ele almak olur” dedi. CDU’nun çalışanlar için tercih özgürlüğünü savunduğunu vurgulayan Radtke, çözümün kısıtlama değil, çocuk bakımı ve bakım hizmetlerinin güçlendirilmesi olduğunu ifade etti.

SPD ve muhalefetten sert eleştiriler

Öneri, koalisyon ortağı Sosyal Demokrat Parti (SPD) tarafından da eleştirildi. SPD Meclis Grup Başkanvekili Dagmar Schmidt, bu yaklaşımın toplumsal dayanışmaya zarar verdiğini söyledi.

Yeşiller Partisi’nden Armin Grau, ‘yaşam tarzı için yarı zamanlı’ ifadesini saygısız bulduğunu belirtti. Grau, birçok kadının yeterli çocuk bakım imkânı olmadığı için yarı zamanlı çalışmak zorunda kaldığını vurguladı.

Sol Parti Meclis Grup Başkanı Sören Pellmann ise önerinin modern çalışma hayatıyla bağdaşmadığını savundu.

Yarı zamanlı çalışma rekor seviyede

Almanya’da yarı zamanlı çalışma oranı uzun süredir yükseliyor. Federal İstatistik Dairesi verilerine göre 2024’te çalışanların yüzde 29’u yarı zamanlı çalıştı. Kadınlarda bu oran yüzde 49’a çıktı, erkeklerde ise yüzde 12’de kaldı.

İş Piyasası ve Meslek Araştırmaları Enstitüsü’ne göre 2025’in üçüncü çeyreğinde yarı zamanlı çalışanların oranı yüzde 40,1’e ulaştı.

Mevcut yasal düzenleme

Mevcut yasaya göre, bir iş yerinde en az 15 çalışan bulunması ve çalışanın en az altı aydır o işte çalışıyor olması hâlinde yarı zamanlı çalışma talebi yasal hak olarak kabul ediliyor. Talebin en az üç ay önceden işverene bildirilmesi gerekiyor.