Stuttgart 21’de yeni kriz: Yanlış kablolar döşendi

Almanya’nın en tartışmalı demiryolu projelerinden Stuttgart 21’de yeni bir kriz ortaya çıktı. SWR’nin araştırmasına göre Deutsche Bahn, açılış takvimini korumak için aceleyle yanlış kablolar döşedi. Bu nedenle 1.000 kilometreden fazla kablo ve kablo kanalının büyük bölümünün değiştirilmesi gerekiyor.

Bu hatanın, projenin tam olarak hizmete alınmasını 2031’e kadar geciktirebileceği belirtiliyor. Stuttgart 21 projesi, Baden-Württemberg’de 16 yıldır gecikmeler, maliyet artışları ve teknik sorunlarla gündemde.

Dijital demiryolu düğümü sorun yarattı

Stuttgart 21 yalnızca yeni bir istasyon projesi değil. Aynı zamanda Almanya’da ilk kez büyük bir demiryolu düğümünün tamamen dijitalleştirilmesi hedefleniyor.

Bu kapsamda hatlar ve trenler Avrupa Tren Kontrol Sistemi ETCS ile donatılacak. Tren trafiği de dijital sinyalizasyon merkezleri üzerinden yönetilecek.

ETCS sisteminde klasik sinyaller büyük ölçüde kaldırılıyor. Trenler konumlarını dijital merkeze bildiriyor. Makinistler de hangi hattın ne kadar süre açık olduğunu, hangi hızla gidebileceklerini ve ne zaman fren yapmaları gerektiğini dijital olarak görüyor.

Ancak Deutsche Bahn, 4 yıl önce önemli bir sorunla karşılaştı. Stuttgart demiryolu düğümünün bazı kenar bölgelerinde, yıllarca ETCS donanımı bulunmayan yük trenlerinin çalışmaya devam edeceği anlaşıldı. Bu nedenle dijital sistemin yanında klasik sinyallerin de korunması gerekti.

1.200 kilometrelik hatta değişim gerekiyor

SWR’ye konuşan kaynaklara göre özellikle Stuttgart-Bad Cannstatt ile Waiblingen arasındaki bölgede yaklaşık 1.200 kilometrelik ek kablo ve kablo kanalı döşendi.

Ancak döşenen kabloların ve yapılan kanalların büyük bölümünün yeni ihtiyaçlara uymadığı ortaya çıktı. Bu nedenle kabloların ve bazı kablo kanallarının değiştirilmesi gerekiyor.

Bu sorun, Aralık 2026 için planlanan açılış takviminin çökmesinde önemli etkenlerden biri oldu.

Planlama bitmeden inşaat başladı

Normalde böyle bir projede önce sinyalizasyon ve güvenlik teknolojisi planlanıyor. Ardından hangi kabloların, kanalların ve dağıtım kutularının kullanılacağı belirleniyor. Sonra inşaat şirketleri görevlendiriliyor ve sistem üreticisi teknik kurulumu yapıyor.

SWR’ye konuşan kaynaklara göre Stuttgart 21’de bu sıra izlenmedi. Planlama tamamlanmadan kablo döşeme işi başlatıldı.

Bir kaynak, “Hat kapatmaları ayarlanmıştı, inşaat şirketleri görevlendirilmişti” dedi. Aynı kaynağa göre bu fırsat kullanılmasaydı, proje daha da gecikecekti.

Bu nedenle en olası seçenek olarak klasik sinyalizasyon için standart kablolar döşendi. Ancak kısa süre sonra bu kararın ağır sonuçları olduğu anlaşıldı. Yanlış kablolar ve bazı yerlerde çok dar yapılan kanallar, projeyi yıllarca geriye itti.

Deutsche Bahn ayrıntı vermedi

SWR, araştırma bulgularını Deutsche Bahn’a sordu. Şirket, yazılı yanıtta ayrıntılı açıklama yapmadı.

Deutsche Bahn, DB Projekt Stuttgart-Ulm GmbH yönetiminin en geç 2026 ortasına kadar Stuttgart 21 için yeni bir hizmete alma planı hazırlamakla görevlendirildiğini bildirdi. Şirket, bu plan tüm proje ortaklarıyla bağlayıcı şekilde netleşmeden yorum yapmayacağını belirtti.

Hitachi sözleşme gerekçesiyle konuşmadı

SWR, dijital yönlendirme ve güvenlik teknolojisinin üreticisi Hitachi’ye de soru yöneltti. Deutsche Bahn, geçmişte Stuttgart 21’deki bazı sorunlardan Hitachi’yi sorumlu tutmuştu.

Hitachi ise sözleşme hükümleri nedeniyle proje hakkında sınırlı konuşabildiğini belirtti. Şirketin Ditzingen’deki merkezini ziyaret eden SWR’ye konuşan Satış ve İş Geliştirme Direktörü Yves Sterbak, büyük projelerde zaman zaman görüş ayrılıkları yaşanabileceğini söyledi.

Sterbak, “Bu tür büyük projelerde elbette bazen farklı görüşler olur. Ancak bunlar hedef odaklı ve ortaklık anlayışıyla ele alınır ve çözülür” dedi.

S21’e ilişkin somut soruya ise, “Sözleşme gereği Stuttgart projesi hakkında yalnızca DB Projekt Stuttgart-Ulm GmbH açıklama yapabilir” yanıtını verdi.

Uzman: Bu şantiye değil, karmaşa

SWR, kablo kanallarına ilişkin görüntüleri Berlinli demiryolu uzmanı Hans Leister’e de gösterdi. Leister, “Bunların plana uygun ilerlediği söylenemez. Bu bir şantiye değil, tam bir karmaşa” değerlendirmesinde bulundu.

Leister’e göre klasik sinyaller ile ETCS’nin birlikte kullanılması, yük taşımacılığı şirketlerine gerekli geçiş süresi tanınmadığında zorunlu hâle geliyor. Avrupa genelindeki yük taşımacılığı şirketlerinin yeni sisteme uyum sağlaması için yaklaşık 5 yıllık süre gerektiğini söyledi.

Deutsche Bahn, SWR’ye verdiği yanıtta 450 yeni sinyal kurulduğunu bildirdi. Leister’e göre bir sinyalin tüm kurulum maliyeti yaklaşık 100 bin avro. Bu da toplamda yaklaşık 45 milyon avroluk ek maliyet anlamına gelebilir. Deutsche Bahn bu hesap hakkında ayrıntılı yorum yapmadı.

Tam açılış 2031’e kalabilir

Stuttgart 21’in yeni açılış planının haziran sonunda açıklanması bekleniyor. SWR’nin şubat ayında yayımladığı araştırmada tam açılışın 2030’a sarkabileceği belirtilmişti. Ancak yeni bilgilere göre bu tarih de artık iyimser kalmış olabilir.

Projeye yakın kaynaklar, Deutsche Bahn yöneticisi Evelyn Palla’nın 2031’i tam hizmete alma yılı olarak açıklayacağını öne sürdü. Bazı proje çevreleri ise planlamaların henüz tamamlanmadığını ve çok sayıda faktörün etkili olduğunu belirtiyor.

Stuttgarter Zeitung ise 2032’ye kadar uzayabilecek bir senaryodan söz ediyor.

Tek sorun kablo değil

SWR’ye göre yanlış kablolar tek başına yıllarca gecikmeyi açıklamıyor. Ancak bu hata, gecikmenin en ağır nedenlerinden biri olarak görülüyor.

Projede ayrıca acil elektrik beslemesiyle ilgili sorunlar ve peronlardaki inşaat kusurlarının da gecikmede rol oynadığı belirtiliyor.

Deutsche Bahn’ın 26 Haziran’da proje ortaklarını bilgilendirmesi ve ardından ortak basın toplantısı düzenlemesi bekleniyor.

SWR, “Stuttgart 21 - planlandı, yapıldı, ertelendi” başlıklı yeni belgeselinde gecikmenin arka planını daha ayrıntılı ele alacak.