Sosyal devlet kökten değişecek

Almanya’da sosyal devletin kapsamlı biçimde yeniden yapılandırılması için hazırlanan reform önerileri bugün öğlen Almanya saatiyle 13.00’te Bärbel Bas’a teslim ediliyor. Federal hükûmet, eyaletler ve belediyeleri temsil eden komisyon, çalışmasını ‘toplumun tümünü kapsayan bir güç birliği’ olarak tanımlıyor.

Tek sistem, tek başvuru noktası

Önerilerin merkezinde Bürgergeld, çocuk yardımı ve kira desteğinin tek bir sosyal yardım sistemi altında birleştirilmesi yer alıyor. Amaç, yardımlara erişimi hızlandırmak ve bürokrasiyi azaltmak.

Yeni modele göre çalışabilir durumdaki kişiler için Jobcenter, çalışamayacak durumda olanlar için ise belediyelerin sosyal hizmet birimleri tek başvuru noktası olacak. Böylece dört ayrı kurum yerine iki yapı öne çıkacak. Komisyon, tam bir idari birleşmenin Anayasa değişikliği gerektirdiğini belirtiyor. Mevcut önerilerde hak kaybı öngörülmüyor.

Daha hızlı ve daha sade yardımlar

Sosyal yardımların daha hızlı bağlanması için belge yükünün azaltılması planlanıyor. Tek tek evrak sunmak yerine standartlaştırılmış beyanlar esas alınacak. Çocuk parası, doğumdan sonra otomatik olarak ödenecek.

Yardım sürelerinin uzatılması, denetim süreçlerinin sadeleştirilmesi de öneriler arasında yer alıyor. Komisyon, bu dönüşümün temelini kapsamlı dijitalleşmenin oluşturduğunu vurguluyor. Merkezi bir dijital sosyal portal üzerinden başvurular tek noktadan yapılacak. Vatandaşlar, aynı bilgileri farklı kurumlara tekrar tekrar vermek zorunda kalmayacak.

Çalışmayı teşvik eden düzenlemeler

Raporda ‘sistemi dönüştüren reformlar’ başlığı altında, çalışmayı teşvik etmeyi amaçlayan öneriler de bulunuyor. Sosyal yardımlarda gelir hesaplamasının, sigortalı ve daha fazla çalışmayı özendirecek biçimde yeniden düzenlenmesi isteniyor.

Bu kapsamda, şu anda aylık 100 avro olan muaf gelir sınırının 50 avroya düşürülmesi öneriliyor. Çok düşük gelirlerin yardımlara daha hızlı yansıması, daha yüksek gelirlerin ise daha az kesintiye uğraması hedefleniyor. Komisyon, mini işlerin mevcut vergi ve prim avantajları nedeniyle çalışma süresini artırmayı yeterince cazip kılmadığına dikkat çekiyor.

AB vatandaşları için daha sıkı kurallar

Komisyon, AB vatandaşlarının Almanya’daki sosyal yardımlara erişiminde de daha sıkı düzenlemeler öneriyor. Mevcut AB hukukunun, çok sınırlı bir istihdamla dahi tam yardım hakkı tanımasının yanlış teşvikler yarattığı savunuluyor.

Hedef, serbest dolaşım hakkının, tam zamanlıya yakın istihdam ve asgarî çalışma süresi şartına bağlanması için AB hukukunda değişiklik yapılması.

Siyasi takvim ve hedefler

Reform paketi, geniş kapsamlı bir dijitalleşme programıyla desteklenecek. Tek durak mantığıyla çalışacak sosyal portal, dönüşümün bel kemiği olarak görülüyor.

Federal Başbakan Friedrich Merz, kasım ayında Meclis’te yeni bir sosyal devlet modeli ve uzun vadeli kararlar sözü vermişti. Hükûmet, 2027 ortasına kadar ilk yasa süreçlerini tamamlamayı hedefliyor.

Komisyonun önerileri, sosyal yardımları daha anlaşılır ve erişilebilir kılmayı amaçlıyor. Ancak uygulama aşamasında, sosyal koruma düzeyinin korunması temel tartışma başlığı olmayı sürdürecek.