Sığınmacıların dönüş parası bitti, geri dönüşler durmaya başladı

Almanya'da sığınma başvurusu reddedilen kişilerin ülkelerine gönüllü dönmelerini teşvik etmek amacıyla kullanılan Avrupa Birliği fonunda para kalmadı. Avrupa Sınır ve Sahil Güvenlik Ajansı (Frontex), 2026 yılı için ayrılan bütçenin tamamen tükendiğini açıkladı. Bunun üzerine bazı eyaletlerde planlanan geri dönüşler durduruldu.

WDR ve NDR'nin ortak araştırmasına göre Avrupa Yeniden Entegrasyon Programı (EURP) için ayrılan kaynaklar, yılın bitmesine yaklaşık üç ay kala tükendi. Federal Hükûmete ve eyalet yönetimlerine, program kapsamında bu yıl yeni başvuruların kabul edilmeyeceği bildirildi.

Araştırma, Frontex'in aylar önce Avrupa Komisyonunu bütçenin yetersiz kalacağı konusunda uyardığını ancak ek kaynak ayrılmadığını da ortaya çıkardı.

Ülkesine dönene 3 bin avrodan fazla destek veriliyordu

Avrupa Birliğinin finanse ettiği EURP, sığınma başvurusu reddedilen kişilerin ülkelerine gönüllü olarak dönmesini kolaylaştırmayı amaçlıyor.

Program kapsamında kişilere döndükleri ülkelerde yeniden hayat kurabilmeleri için maddi yardım ve çeşitli hizmetler sağlanıyor. Bunlar arasında ilk günlerde konaklama, sağlık hizmetleri ve topluma yeniden uyum sağlamaya yönelik destekler bulunuyor.

Bir kişi için sağlanan toplam yardımın değeri 3 bin avroyu aşabiliyor.

Ayrıca Almanya'da federal hükûmet ve eyaletler tarafından finanse edilen REAG/GARP programı kapsamında, belirli koşulları karşılayan kişilere bin avronun üzerinde ek yardım verilebiliyor.

EURP aracılığıyla 2025 yılında Avrupa genelinde yaklaşık 20 bin kişiye destek sağlandı. Bunların 9 bin 708'i Almanya'dan ayrılan kişilerdi.

Aynı yıl Almanya'daki REAG/GARP programından yaklaşık 16 bin kişi yararlandı.

Bazı eyaletlerde geri dönüşler durduruldu

Fonun tükenmesi, Almanya'daki geri dönüş programlarını doğrudan etkilemeye başladı.

Aşağı Saksonya Eyaleti İçişleri Bakanlığının verilerine göre 2026 yılının ilk dokuz ayında binden fazla kişinin ülkesine dönüşü EURP kapsamında finanse edildi.

Kuzey Ren-Vestfalya (KRV) eyaletinde ise eylül ayının sonuna kadar yaklaşık 2 bin kişiye destek sağlandı.

Ancak Frontex'in finansmanı durdurmasının ardından bazı eyaletler, planlanan geri dönüşlerin gerçekleştirilemediğini bildirdi.

Yardımların kesilmesi, özellikle ülkesine döndükten sonra barınma ve temel ihtiyaçlarını karşılayacak maddi imkânı bulunmayan kişileri etkiliyor.

Almanya'da gönüllü dönenlerin sayısı sınır dışı edilenlerden fazla

Almanya'daki resmî veriler, gönüllü geri dönüş programlarının göç politikasında önemli bir yere sahip olduğunu gösteriyor.

2025 yılında Almanya'dan yaklaşık 23 bin kişi sınır dışı edildi. Buna karşılık 36 binden fazla kişi ülkesine gönüllü olarak döndü.

Gönüllü dönenlerin tamamı devlet desteğinden yararlanmadı. Bir bölümü herhangi bir maddi yardım almadan Almanya'dan ayrıldı.

Buna rağmen yetkililer, maddi desteği gönüllü geri dönüşleri teşvik eden en önemli araçlardan biri olarak değerlendiriyor.

Almanya'da hâlen ülkeyi terk etme yükümlülüğü bulunan yaklaşık 260 bin kişi yaşıyor. Ancak bunların dörtte üçünden fazlasının sınır dışı edilmesi, hukuki veya fiilî nedenlerle geçici olarak ertelenmiş durumda.

Sınır dışı girişimlerinin yarıdan fazlası başarısız oldu

Gönüllü geri dönüşlerin önemini artıran nedenlerden biri de zorla sınır dışı işlemlerinde yaşanan sorunlar.

Almanya'da 2025 yılında gerçekleştirilmeye çalışılan sınır dışı işlemlerinin yarıdan fazlası başarısızlıkla sonuçlandı.

Bunun en yaygın nedeni, sınır dışı edilmesi planlanan kişilerin işlem günü yetkililer tarafından belirlenen yerde bulunamamasıydı.

Bu nedenle yabancılar dairelerinin, eyalet polislerinin ve federal güvenlik birimlerinin aylarca, bazen yıllarca hazırlık yaptığı işlemler gerçekleştirilemedi.

Üstelik başarısız olan sınır dışı işlemleri de kamu bütçesine önemli maliyetler getiriyor.

Bu nedenle Alman makamları, gönüllü geri dönüşleri zorla sınır dışı işlemlerine alternatif bir yöntem olarak görüyor.

AB aylar öncesinden uyarılmış

WDR ve NDR'nin ulaştığı bilgilere göre Frontex, Avrupa Komisyonunu aylar önce EURP bütçesinin yıl sonuna kadar yetmeyeceği konusunda uyardı.

Ajans, 2026 yılında programa başvuranların sayısının öngörülenden çok daha fazla olacağını bildirdi. Ancak uyarıya rağmen bütçede herhangi bir artış yapılmadığı belirtiliyor.

Frontex Sözcüsü de finansmanın durdurulduğunu doğruladı.

Sözcü, "Bu yıl yeniden entegrasyon desteğine yönelik çok yüksek talep nedeniyle EURP'nin 2026 bütçesinin tamamı şimdiden tahsis edildi" açıklamasını yaptı.

Bu nedenle program kapsamında geçici olarak yeni başvuru kabul edilmeyeceğini belirtti.

Avrupa Komisyonu ise bütçenin neden artırılmadığına ilişkin soruları henüz yanıtlamadı.

Programın 2026 yılı için toplam bütçesi de açıklanmadı. Frontex'in verilerine göre 2024 yılında EURP'ye yaklaşık 30 milyon avro ayrılmıştı.

İçişleri Bakanlığı: Para olmadan da dönebilirler

Federal İçişleri Bakanlığı, Frontex'in finansmanı durdurma kararından 2 Ekim'de haberdar edildiğini açıkladı.

İçişleri Bakanı Alexander Dobrindt'in (CSU) başında bulunduğu bakanlık, maddi yardımın kesilmesinin ülkelerine dönmek isteyen kişileri nasıl etkileyeceği konusunda da açıklama yaptı.

Bakanlık, kişilerin ek maddi destek olmadan da ülkelerine dönebileceğini belirtti.

Ancak WDR ve NDR'nin araştırmasında, gönüllü dönüşü tercih eden birçok kişi açısından mali desteğin belirleyici olduğu vurgulandı. Özellikle döndükleri ülkede barınma ve geçim imkânı bulunmayan kişiler için bu destekler büyük önem taşıyor.

İçişleri Bakanlığı, programın yeniden finanse edilmesi için Avrupa Birliği düzeyinde girişimlerde bulunduğunu açıkladı.

Bakanlık, ek kaynak sağlanması amacıyla ilgili kurumlarla görüşmelerin sürdüğünü bildirdi.

Ancak yeni finansmanın ne zaman sağlanacağı henüz bilinmiyor. Bu nedenle Almanya'da gönüllü geri dönüş programları kapsamında planlanan bazı işlemlerin ne zaman yeniden başlayacağı belirsizliğini koruyor.