Pazar günü alışveriş yeniden gündemde

Almanya’da mağazaların pazar günleri açılıp açılmaması tartışması yeniden büyüyor. Alman Sanayi ve Ticaret Odası DIHK, pazar alışverişi için daha serbest bir düzenleme istedi.

DIHK Başkanı Peter Adrian, Funke Medya Grubu’na yaptığı açıklamada, internetten 24 saat alışveriş yapılabildiğini hatırlattı. Buna rağmen fiziksel mağazaların hâlâ katı kurallara bağlı olduğunu söyledi.

Adrian’a göre pazar günü açık mağazalar konusunda güvenilir bir hukukî çerçeve yok. Belediyeler ve işletmeler, pazar açılışlarında sık sık dava riskiyle karşı karşıya kalıyor. DIHK Başkanı, mağazaların pazar günü açılıp açılmayacağına esnafın kendisinin karar vermesi gerektiğini savundu.

"Mağaza kapanış hukuku geçmişte kaldı"

Adrian, mevcut mağaza kapanış hukukunu ‘geçmişten kalma bir düzenleme’ olarak nitelendirdi. Tartışmanın merkezinde ise Federal Anayasa Mahkemesi’nin 2009 tarihli kararı yer alıyor.

Mahkeme o kararda pazar ve resmî tatil günlerinin anayasal korumasını güçlendirmişti. Kararda, Weimar Anayasası’ndan devralınan pazar gününün ‘manevî yükseliş’ ve dinlenme günü olduğu anlayışına atıf yapılmıştı.

DIHK Başkanı’na göre bu ifade artık günümüz koşullarına uymuyor. Adrian, Anayasa’da yapılacak bir değişikliğin pazar açılışları için daha net ve kalıcı hukukî güvence sağlayabileceğini düşünüyor.

Bugün pazar açılışı istisna sayılıyor

Almanya’da pazar günleri mağazaların açılması kural değil, istisna kabul ediliyor. Federal Anayasa Mahkemesi’nin 2009 kararına göre pazar alışverişi ancak şehir festivali, fuar ya da benzeri özel bir gerekçeye bağlı olabilir.

Bu nedenle eyaletler belirli sayıda ‘alışverişe açık pazar’ günü belirleyebiliyor. Ancak bu kararlar çoğu zaman mahkemeye taşınıyor.

Pazar ve tatil günlerinin korunması, Almanya Anayasası’nın 140’ıncı maddesi üzerinden güvence altına alınıyor. Mağaza açılış saatlerine ilişkin ayrıntılı kuralları ise eyaletler belirliyor.

Hükûmet çalışma saatlerini genişletmek istiyor

Tartışma yalnızca mağazalarla sınırlı değil. Federal Hükûmet, bazı sektörlerde pazar ve tatil günlerinde çalışmayı genişletmek istiyor.

Çalışma Bakanlığı’nın yasa taslağına göre fırın ve pastanelerde çalışanlar, Ocak 2027’den itibaren pazar ve tatil günlerinde 3 saat yerine 8 saate kadar çalıştırılabilecek.

Ayrıca kamu kütüphanelerinde de pazar günü çalışma mümkün hâle getirilecek. Bu alanda en fazla 6 saatlik çalışma süresi öngörülüyor.

Perakendeciler de gevşeme istiyor

Alman Perakende Birliği HDE de daha geniş serbestlikten yana. Birliğin Genel Müdürü Stefan Genth, Bild’e yaptığı açıklamada pazar çalışmasının perakende sektöründe de mümkün olması gerektiğini söyledi.

Genth’e göre alışveriş artık yalnızca ihtiyaç karşılamak değil, aynı zamanda bir boş zaman etkinliği. Bu nedenle pazar günü açık mağazalar şehir merkezlerini daha cazip hâle getirebilir.

Sendikalar ve kiliseler karşı çıkıyor

Sendikalar ve kiliseler ise pazar çalışmasının genişletilmesine karşı çıkıyor. Onlara göre pazar gününün anayasal koruması zayıflatılmamalı.

Eleştirenler, ortak dinlenme gününün çalışanlar, aileler ve toplumsal yaşam için önemli olduğunu vurguluyor. Bu nedenle tartışma, yalnızca alışveriş saatleri değil, Almanya’da çalışma hayatının sınırları ve toplumsal düzen meselesi olarak da görülüyor.