Öğretmenler yaşlanıyor: Her 3 öğretmenden 1’i 50 yaş üstü

Almanya’da öğretmen kadroları hâlâ yaşlı bir profile sahip. Wiesbaden merkezli Federal İstatistik Dairesi’nin verilerine göre, 2024/2025 eğitim yılında genel eğitim veren okullarda çalışan öğretmenlerin üçte birinden fazlası 50 yaş ve üzerindeydi.

Verilere göre öğretmenlerin yaklaşık dörtte biri 50-59 yaş aralığında bulunuyor. Her 10 öğretmenden biri ise 60 yaşını geçmiş durumda.

Buna karşılık genç öğretmenlerin oranı daha düşük kaldı. Almanya genelindeki yaklaşık 752 bin 100 öğretmenin yalnızca beşte biri 35 yaşın altında.

On yılda hafif gençleşme var

Öğretmenlerin yaş ortalaması yüksek olsa da 10 yıl öncesine göre küçük bir düşüş var. 2014/2015 eğitim yılında öğretmenlerin yüzde 42’den fazlası 50 yaşın üzerindeydi. O dönemde 60 yaş üstü öğretmenlerin oranı yüzde 14’tü.

Son 10 yılda 30-40 yaş aralığındaki öğretmenlerin payı yaklaşık 3 puan artarak yüzde 27,7’ye çıktı. Ancak 30 yaş altındaki öğretmenlerin oranı yaklaşık yüzde 7 ile neredeyse değişmedi.

Doğu eyaletlerinde yaş oranı daha yüksek

Veriler, eyaletler arasında belirgin farklar olduğunu da gösteriyor. Özellikle doğu Almanya’daki eyaletlerde yaşlı öğretmen oranı ülke ortalamasının üzerinde.

Sachsen-Anhalt’ta öğretmenlerin yarısından fazlası 50 yaş ve üzerinde. Mecklenburg-Vorpommern’de bu oran yüzde 46,8.

50 yaş üstü öğretmen oranının en düşük olduğu eyaletler ise Saarland ve Bremen oldu. Saarland’da bu oran yüzde 28,6, Bremen’de ise yüzde 30 olarak kaydedildi.

Yarı zamanlı çalışma rekor seviyede

Federal İstatistik Dairesi’ne göre öğretmenler arasında yarı zamanlı çalışma da artmaya devam ediyor. 2024/2025 eğitim yılında genel eğitim veren okullardaki öğretmenlerin yüzde 43,9’u yarı zamanlı çalıştı.

Bu oran bir önceki yıl yüzde 43,1’di. Böylece yarı zamanlı çalışma, verilerin tutulmaya başlandığı 2009’dan bu yana en yüksek seviyeye çıktı.

Yarı zamanlı çalışma özellikle kadın öğretmenlerde çok daha yaygın. Kadın öğretmenlerin yüzde 51’i yarı zamanlı çalışırken, erkek öğretmenlerde bu oran yüzde 23’te kaldı.

Hamburg ve Bremen ilk sırada

Öğretmenlerde yarı zamanlı çalışma oranı, diğer mesleklere göre de belirgin biçimde yüksek. Almanya’da tüm sektörlerde bağımlı çalışanların yüzde 31’i yarı zamanlı çalışıyor.

Eyaletler arasında da büyük fark var. Hamburg’da öğretmenlerin yüzde 55’i, Bremen’de yüzde 52’si yarı zamanlı görev yapıyor. Buna karşılık Thüringen’de bu oran yüzde 23, Sachsen-Anhalt’ta yüzde 24 seviyesinde.

Kadın öğretmen oranı çok yüksek

Almanya’da öğretmenlik mesleği büyük ölçüde kadınların ağırlıkta olduğu bir alan olmayı sürdürüyor. Genel eğitim veren okullarda öğretmenlerin yaklaşık yüzde 73’ü kadın.

Karşılaştırma yapmak gerekirse, 2024 yılında Almanya’daki tüm bağımlı çalışanlar içinde kadınların oranı yaklaşık yüzde 48’di.

Dışarıdan gelen öğretmen sayısı artıyor

Öğretmen açığı nedeniyle okullarda klasik öğretmenlik sınavından geçmemiş kişilerin sayısı da artıyor. Almanya’da bu gruba Quer- und Seiteneinsteiger deniyor. Yani farklı mesleklerden gelip öğretmenliğe geçen kişiler.

2024/2025 eğitim yılında bu öğretmenlerin oranı yüzde 11’e ulaştı. On yıl önce, 2014/2015 eğitim yılında bu oran yalnızca yüzde 4’tü.

Veriler, Almanya’da okul sisteminin yaşlanan kadrolar, yüksek yarı zamanlı çalışma oranı ve artan öğretmen açığıyla aynı anda mücadele ettiğini gösteriyor. Bu tablo, önümüzdeki yıllarda eğitim politikalarının en önemli başlıklarından birinin öğretmen ihtiyacı olacağını ortaya koyuyor.