Merz ağız değiştirdi: Sonsuz bir savaş istemiyoruz

Almanya Başbakanı Friedrich Merz, İran çevresinde büyüyen savaş riskine ilişkin tonunu değiştirdi. Merz, çatışmaların uzaması hâlinde ‘sonsuz bir savaş’ ve İran devletinin zayıflaması gibi tehlikelerin ortaya çıkabileceğini söyledi.

Cuma günü yayımladığı açıklamada Merz, çatışmaların genişlemesinin bölge ve Avrupa için ciddi sonuçlar doğurabileceğini belirtti. Merz, “Çatışmalar uzadıkça riskler artıyor. Bu durum hem İsrail’in hem de bölgedeki ortaklarımızın güvenliğini etkiliyor. Aynı zamanda İran’ın devlet yapısı ve toprak bütünlüğü de tehlikeye girebilir. Sonsuz bir savaş bizim çıkarımıza değil” dedi.

Avrupa için güvenlik, enerji ve göç riski

Merz’in bu uyarıları yapmasının arkasında bölgede artan askeri hareketlilik var. ABD Başkanı Donald Trump’ın Irak’taki Kürtleri çatışmaya dâhil etmeye çalıştığı ve İsrail’in Lübnan’ın başkenti Beyrut’a geniş çaplı saldırılar düzenlediği belirtiliyor.

Alman Başbakanı, İran topraklarında farklı güçlerin yürüttüğü vekâlet savaşlarının tehlikeli sonuçlar doğurabileceğini söyledi. Merz, “Böyle bir senaryo Avrupa için güvenlik, enerji arzı ve göç açısından ciddi sonuçlar yaratabilir” ifadelerini kullandı.

Avrupa liderleriyle temas

Merz, gün içinde İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, İngiltere Başbakanı Keir Starmer ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile telefonda görüştü.

Münih’teki Uluslararası El Sanatları Fuarı’nda konuşan Merz, Avrupa ülkelerinin hem İsrail hem de ABD üzerinde diplomatik etki kurmaya çalıştığını belirterek, “Umarız birlikte hem İsrail hem de Amerika üzerinde biraz etkimiz olabilir” dedi.

“İran devleti ayakta kalmalı”

Merz, Almanya’nın ortaklarıyla birlikte bölgede yeni bir barış düzeni üzerinde çalıştığını söyledi. Bu düzenin İsrail ve Körfez ülkeleri dâhil olmak üzere tüm devletlerin güvenliğini garanti altına alması gerektiğini vurguladı.

Aynı zamanda İran’dan da bazı adımlar beklediklerini belirten Merz, Tahran yönetiminin füze ve nükleer programını sonlandırması ve başka ülkelerdeki silahlı gruplara verdiği desteği durdurması gerektiğini ifade etti.

Merz ayrıca İran’ın parçalanmasının yeni krizler yaratabileceğini söyledi. Açıklamada şu ifadeler yer aldı: “İran devleti işlevini sürdürebilmeli. Kamu düzeni ve temel hizmetler korunmalı. İran ekonomisi çökmesine izin verilmemeli. İran’dan kontrolsüz göç hareketleri önlenmeli.”

“Suriye senaryosu yaşanmasın”

Merz daha önce Münih’te yaptığı konuşmada İran’da uzun sürecek bir iç savaş ihtimaline de dikkat çekti ve “Burada bir Suriye senaryosu görmek istemiyoruz” dedi.

Başbakan, ABD ve İsrail’e de çağrıda bulunarak İran’da demokratik bir istikrarın oluşması için hızlı adımlar atılması gerektiğini söyledi. Merz’e göre, İran belirlenen şartları yerine getirirse ileride yaptırımların kaldırılması ve ülkeye ekonomik destek sağlanması da gündeme gelebilir.

Alman hükûmeti ayrıca ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’da yeni bir yönetimin belirlenmesine doğrudan müdahil olabileceğine dair açıklamalarından da endişe duyuyor. Berlin, İran’ın geleceğinin dış müdahaleyle değil, ülkenin kendi halkının iradesiyle belirlenmesi gerektiğini savunuyor.

Öte yandan İsrail’in Beyrut’a yönelik geniş çaplı saldırıları da Almanya’da yakından izleniyor. İsrail bu saldırıları, İran tarafından desteklenen Hizbullah milislerine karşı yürütülen operasyonların parçası olarak savunuyor. Ancak Alman hükûmeti, çatışmanın bölgeye daha da yayılmasından kaygı duyuyor.

Merz daha önce ne demişti?

Merz, İran’daki savaşın ilk günlerinde ise ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarını savunan açıklamalar yapmıştı. Beyaz Saray’da ABD Başkanı Donald Trump ile görüşen ilk Avrupalı hükûmet lideri olan Merz, görüşmenin ardından ARD televizyonunda yayımlanan Tagesthemen programına konuşmuştu. Merz, İran’ın nükleer silah üretmeye çok yaklaştığını savunarak askeri müdahalenin gerekçesiz olmadığını söylemişti. “İran nükleer silah elde etmeye çok yakındı. Hem taşıyıcı füzeler hem de zenginleştirilmiş materyal mevcut. Belki de birkaç hafta sonra nükleer silah sistemi kurulabilecekti” demişti.

Merz, yıllardır yürütülen diplomatik görüşmelerden sonuç alınamadığını belirterek müdahaleyi bu nedenle savunmuştu. Ancak askeri operasyonun ciddi riskler taşıdığını da kabul etmişti. Merz, “Asıl soru şu: Bundan sonra ne olacak? İran’ın gelecekteki yönetimine dair bir strateji var mı?” diyerek operasyon sonrası sürece dair belirsizliklere dikkat çekmişti.

ABD ve İsrail’in saldırılarının uluslararası hukuku ihlal ettiği yönündeki eleştirileri ise kabul etmemişti. Merz bu eleştirilere “On yıllardır uluslararası hukuk temelinde müzakere ediyorsunuz ama karşı taraf anlaşma yapmıyor ve nükleer kapasitesini artırmaya devam ediyorsa ne yaparsınız?” sözleriyle yanıt vermişti.

Merz, zamanında müdahale edilmemesi durumunda daha ağır sonuçlar doğabileceğini de savunmuş, “Geç kalınan bir an da olabilir” diyerek ileride “Neden daha önce engellemediniz?” sorusuyla karşılaşmak istemediğini söylemişti.