Kreşler sınırda: Destek ihtiyacı artıyor, personel yetmiyor

Evde Almanca konuşulmayan ya da gelişimsel risk taşıyan çocukların kreşlerde ek desteğe ihtiyacı var. Buna karşın Almanya genelindeki kreşlerin büyük bölümü bu yükü karşılayacak personelden yoksun. Bertelsmann-Stiftung tarafından yayımlanan yeni araştırma, erken çocukluk eğitimindeki açıkları net biçimde ortaya koyuyor.

Her yedi kreşten yalnızca biri yeterli

Araştırma, yoksulluk ya da zor aile koşulları gibi ek sorunları kapsam dışı bırakmasına rağmen çarpıcı bir tablo sunuyor. Buna göre Almanya’daki her yedi kreşten yalnızca biri, tüm çocuklara nitelikli eğitim ve bakım sağlayacak personel düzeyine ulaşabiliyor.

Rakamlar ne söylüyor?

Kreş ve etüt merkezlerinde 14 yaş altı yaklaşık 3,9 milyon çocuk bulunuyor. Bunların 876 bin 690’ı, evde ağırlıklı olarak Almanca konuşulmayan ailelerden geliyor. En az bir uyum ve destek yardımı alan çocuk sayısı ise 99 bin 539.

Önerilen kadroya ulaşan çok az

Bertelsmann Vakfı, Viyana Üniversitesi’ne bağlı Avusturya Aile Araştırmaları Enstitüsü ile birlikte, ihtiyaçlara uygun eğitim için gerekli personel sayısını hesapladı. Sonuçlara göre bilimsel olarak önerilen tam kadroya ulaşan kreşlerin oranı yalnızca yüzde 13,7.

Batı Almanya’da bu oran yüzde 16’ya çıkarken, Doğu Almanya’da yüzde 2’de kalıyor. Vakfın erken çocukluk eğitimi uzmanı Kathrin Bock-Famulla’ya göre birçok kreş temel kadroyu bile sağlayamıyor; özel ihtiyaçlara yönelik ek personel ise çoğu yerde mümkün olmuyor.

“Başlangıç şansı” programı gündemde

Siyah-kırmızı koalisyon, dezavantajlı bölgelerdeki okullar için yürürlükte olan başlangıç şansı programını kreşlere de genişletmeyi planlıyor. Vakfa göre amaç, sosyal eşitsizlikleri görünür kılarak desteklerin doğru adreslere yönelmesini sağlamak.

Ancak uyarı net: Kaynaklar yalnızca genel personel açığını kapatmak için değil, evde Almanca konuşulmayan çocuklar gibi grupların hedefli desteklenmesi için kullanılmalı.

Bölgesel farklar derinleşiyor

Araştırmaya göre Brandenburg, Mecklenburg-Vorpommern, Saksonya, Saksonya-Anhalt ve Thüringen’de kreşlerin yüzde 27 ila 42’sinde yalnızca Almanca konuşulan ailelerin çocukları bulunuyor. Berlin ve Bremen’de ise her üç kreşten birinde, evde Almanca konuşulmayan çocukların sayısı daha fazla. Hamburg ve Hessen’de bu oran yüzde 23.

Harcamalar eyaletten eyalete değişiyor

Personel hesaplamalarında bir eğitimcinin haftalık çalışma süresinin yalnızca üçte ikisini çocuklarla doğrudan geçirdiği kabul ediliyor. Kalan süre izin, hastalık, eğitim ve dolaylı görevlerden oluşuyor.

Alman Ekonomi Enstitüsü verilerine göre erken çocukluk eğitimine yapılan harcamalar eyaletler arasında büyük farklılık gösteriyor. Doğu eyaletleri kişi başına daha fazla harcama yaparken, Baden-Württemberg, Saarland ve Bavyera alt sıralarda yer alıyor. 2023’te altı yaş altı her çocuk için ortalama harcama 9 bin 600 avro oldu.

Doğuda kapanma, batıda açık

Doğu Almanya’da doğum oranlarının daha erken düşmesi, kreşlerde doluluk sorununu beraberinde getirdi. Batı eyaletlerinde ise talep yüksekliğini koruyor. Hesaplamalara göre 2025’te 1,1 milyon bakım yeri ihtiyacı vardı; bu da yaklaşık 300 bin kişilik bir açık anlamına geliyor. En büyük açıklar Baden-Württemberg, Bavyera ve Kuzey Ren-Vestfalya’da.

Çözüm personeli elde tutmak

Uzmanlara göre doğuda altyapı daraltılsa bile personel kaybedilmemeli. Aksine, serbest kalan eğitimciler çocuk başına düşen personel sayısını iyileştirmek için kullanılmalı. Böylece hem kalite artar hem de uzun süredir önerilen personel standartlarına yaklaşılabilir.