Kısa süreli iş göçünde denetim açığı

Almanya’da kısa süreli kontenjanlı istihdam modeli 2024’te yürürlüğe girdi. Uygulamaya göre her yıl en fazla 25 bin yabancı, mesleki yeterlilik ya da dil şartı aranmadan en fazla sekiz ay çalışabiliyor.

Vizesiz giriş hakkı olmayan ülkelerden gelenler için Federal İş Ajansı onayı gerekiyor. Vize ise Dışişleri Bakanlığı tarafından veriliyor.

Kim takip ediyor? (KİMSE)

Programın en tartışmalı yönü denetim eksikliği. Hiçbir kurum, geçici iş göçmenlerinin sözleşme süresi dolduktan sonra ülkeden ayrılıp ayrılmadığını sistemli biçimde takip etmiyor.

Onay verilen başvuruların fiilen ülkeye girişe ve istihdama dönüşüp dönüşmediği de net değil.

2025’te yaklaşık 15 bin onay

Geçen yıl Federal İş Ajansı 14 bin 963 başvuruya onay verdi. Ancak bu onayların kaçının gerçekten çalışma iznine dönüştüğü bilinmiyor.

Dışişleri Bakanlığı verilerine göre 2025’te bu kapsamda yaklaşık 7 bin 650 ulusal vize verildi. Başvurular en çok Vietnam, Kırgızistan, Gürcistan, Kosova, Özbekistan ve Türkiye’den geldi. Vize verilenlerin ülkede kalıp kalmadığı ise kayda geçmiyor.

Her altı başvurudan biri vizeyle giriş

Kurumlar sorumluluğu Federal Göç ve Mülteciler Dairesi’ne (BAMF) yönlendiriyor. Ancak BAMF da giriş ve çıkışları kapsamlı biçimde kaydetmiyor. Göçmenlerin yalnızca küçük bir bölümü merkezi yabancılar kayıt sisteminde yer alıyor.

BAMF verilerine göre geçen yılın ilk dokuz ayında 87 bin 787 kişi ilk kez iltica başvurusu yaptı. Bunların 13 bin 700’ü Almanya’ya vizeyle giriş yapmıştı. Bu da yaklaşık her altı başvurandan birinin önce yasal yolla ülkeye geldiğini gösteriyor.

Veri eksikliği, kısa süreli iş göçü uygulamasının ne ölçüde denetlendiği sorusunu gündeme taşıyor. Sistemin kağıt üzerinde işlediği, ancak sahadaki takibin yetersiz kaldığı eleştirileri artıyor.