Emeklilik reformu gündemde: Merz "Bu yıl" dedi

Almanya’da emeklilik sistemi kapsamlı bir reform sürecine giriyor. Başbakan Friedrich Merz, köklü değişikliklerin 2026 yılı içinde başlatılacağını açıkladı. Yasal emeklilik sisteminin korunacağını vurgulayan Merz, buna karşın işyeri ve özel emekliliğin çok daha güçlü hâle getirileceğini söyledi.

Üç sütunlu sistem yeniden dengelenecek

Almanya’da emeklilik sistemi yasal emeklilik, işyeri emekliliği ve özel emeklilik olmak üzere üç sütuna dayanıyor. Federal hükûmet, bu üç alanın ağırlıklarını yeniden düzenlemeyi hedefliyor. Merz, Alman Borsası’nın yıl resepsiyonunda yaptığı konuşmada bu yaklaşımı “Alman emeklilik politikasında bir paradigma değişimi” olarak tanımladı.

Mevcut tabloda ülkede yaklaşık 21 milyon emekli bulunuyor. Önümüzdeki yıllarda emekli sayısının artması, buna karşılık çalışan nüfusun azalması bekleniyor. Bu nedenle hükûmet, sistemin mevcut hâliyle sürdürülemez olduğu görüşünde birleşiyor.

Reform takvimi netleşiyor

Başbakanlık Müsteşarı Thorsten Frei, emeklilik reformunun sosyal reformlar içinde öncelikli olacağını belirtti. Frei’ye göre 2026’da reform süreci fiilen başlayacak, yıl sonuna kadar ilk büyük adımlar atılacak. Ancak tüm düzenlemelerin kısa sürede tamamlanması beklenmiyor.

CDU/CSU ile SPD, bu amaçla geçen yıl bir emeklilik komisyonu kurdu. Komisyonun reform önerilerini yılın ikinci çeyreği sonuna doğru açıklaması, ardından yasama sürecinin başlaması planlanıyor.

İşyeri emekliliği güçlendirilecek

Hükûmetin öncelikli hedeflerinden biri işyeri emekliliklerini yaygınlaştırmak. İşyeri emekliliği, çalışanların brüt maaşlarından yapılan kesintilerle oluşturuluyor ve vergi ile prim avantajı sağlıyor. İşverenler de bu sisteme katkı sunuyor.

Resmî verilere göre Almanya’da sigortalı çalışanların yaklaşık yüzde 52’si işyeri emekliliğine sahip. Ancak küçük ve orta ölçekli işletmelerde ve düşük gelirli çalışanlar arasında bu oran düşük. Bu nedenle devlet desteğinin artırılması ve sistemin daha cazip hâle getirilmesi planlanıyor.

Özel emeklilikte yeni model arayışı

Özel emeklilikte hâlihazırda Riester gibi modeller uygulanıyor. Ancak yüksek yönetim giderleri ve düşük getiriler nedeniyle bu sistemler geniş kesimler için cazibesini yitirmiş durumda.

Hükûmet, bunun yerine emeklilik tasarruf hesabı benzeri yeni bir model üzerinde duruyor. Bu sistemde devlet katkısı olacak, birikimler hisse senedi gibi finansal ürünlere yönlendirilebilecek. Daha yüksek getiri ihtimali öne çıkarken, tam bir getiri garantisi verilmeyecek. Daha temkinli yatırımcılar için yüzde 80 ya da yüzde 100 garanti sunan seçeneklerin de gündemde olduğu belirtiliyor.

Siyasi ve toplumsal tartışma büyüyor

Reform planları siyasette sert tartışmalara yol açtı. Yeşiller’in Meclis Grup Başkanvekili Andreas Audretsch, yasal emekliliğin zayıflatılmasının yaşlılık yoksulluğunu artıracağı uyarısında bulundu. Sol Parti Eş Başkanı Ines Schwerdtner ise planları 'emekliliğin özelleştirilmesi' olarak nitelendirdi.

Metal iş kolunun en büyük sendikalarından IG Metall de reformlara tepki gösterdi. Sendikaya göre öneriler, dayanışmaya dayalı yasal emeklilik sistemini zayıflatıyor ve işverenlerin sorumluluğunu azaltıyor.

Ekonomi çevrelerinden farklı talepler

CDU’ya yakın Wirtschaftsrat der CDU, 63 yaşında emeklilik uygulamasının kaldırılmasını ve emeklilik yaşının yaşam beklentisine bağlanmasını savunuyor. Bu öneriler kamuoyunda geniş eleştiri aldı.

Buna karşılık ekonomi bilirkişisi Veronika Grimm, vergi ve prim yükünün Avrupa’da çok yüksek olduğunu belirterek emeklilik yaşının yükseltilmesinin kaçınılmaz hâle geldiğini dile getirdi.

Almanya’da emeklilik reformu, 2026’ya doğru ilerlerken hem siyasetin hem de toplumun en hararetli tartışma başlıklarından biri olmaya devam edecek.