Ehliyet 3 bin 400 avroya çıktı

Almanya’da ehliyet almanın maliyeti giderek artıyor. Aşağı Saksonya Eyalet Meclisi’ndeki CDU grubu, sürücü belgesinin daha ucuz hâle gelmesi için bir dizi reform önerdi.

CDU’nun önerisinde en dikkat çeken başlık, sürüş öğretmenlerinin de sınav görevlisi olarak çalışabilmesi. Parti, bu sayede sınav bekleme sürelerinin kısalacağını ve adayların fazladan pahalı sürüş dersi almak zorunda kalmayacağını savunuyor.

CDU’lu milletvekili Marcel Scharrelmann, bir otomobil ehliyetinin bugün ortalama 3400 avroya mal olduğunu söyledi. Scharrelmann’a göre hareket özgürlüğü, insanların cüzdanına bağlı olmamalı.

Bakan da maliyetten rahatsız

Aşağı Saksonya Ulaştırma Bakanı Grant Hendrik Tonne de daha önce benzer bir uyarı yapmıştı. SPD’li Bakan, ehliyetin lüks tüketim ürünü hâline gelmemesi gerektiğini söylemişti.

Tonne’ye göre hedef, hem ehliyeti ödenebilir tutmak hem de trafik güvenliğinden taviz vermemek olmalı. Aşağı Saksonya yönetimi, federal düzeyde yürütülen ehliyet reformu sürecini yakından izleyecek.

Sorun bazı bölgelerde sınav bekleme süresi

CDU’ya göre Aşağı Saksonya’nın bazı bölgelerinde özellikle yaz aylarında sınav kapasitesi yıllardır yetersiz kalıyor. Sınav tarihi gecikince adaylar öğrendiklerini unutmamak için ek sürüş dersleri almak zorunda kalıyor. Bu da toplam maliyeti artırıyor.

Scharrelmann, bekleme sürelerini ciddi biçimde azaltmak için kaç yeni sınav görevlisine ihtiyaç olduğunu şimdiden kesin söylemenin mümkün olmadığını belirtti. Ancak daha fazla nitelikli sınav görevlisine ve ek sınav sağlayıcısına ihtiyaç olduğunu savundu.

‘Aktif öğretmenler değil, deneyimli isimler’

Öneriye, sürüş öğretmeni açığını büyütebileceği yönünde eleştiriler de var. CDU’lu Scharrelmann bu riski görmediğini söylüyor.

Scharrelmann’a göre burada kastedilen kişiler, şu anda bir sürücü kursunda aktif çalışmayan deneyimli sürüş öğretmenleri. Ayrıca ileride sınav görevlisi olabilme ihtimali, sürüş öğretmenliği mesleğini daha cazip hâle getirebilir.

CDU, dijital öğrenme formatlarının ve sürüş simülatörlerinin de daha fazla kullanılmasını istiyor. Ancak reformların ehliyet ücretini hangi seviyeye indirebileceğine dair net bir rakam vermiyor. Scharrelmann, bugünden siyasi bir hedef fiyat açıklamanın ciddi olmayacağını belirtti.

Sürüş öğretmenleri temkinli ama açık

Aşağı Saksonya Sürüş Öğretmenleri Birliği, önerilere genel olarak kapıyı kapatmıyor. Birlik Başkanı Klaus Napierski, eğitimi veren kişinin sınav yapamayacağının kolay açıklanabilir bir durum olmadığını söyledi.

Napierski’ye göre mesleğin yalnızca sürücü kursunda çalışan öğretmen ya da kurs sahibi olmakla sınırlı kalmaması, ileride sınav görevliliği seçeneğinin de bulunması mesleği daha çekici yapabilir.

Ancak sektör içinde buna sıcak bakmayanlar da var. Çünkü Almanya’da birçok alanda olduğu gibi sürüş öğretmenliği alanında da eleman sıkıntısı yaşanıyor.

Bekleme maliyeti artırıyor

Napierski, Aşağı Saksonya’da sınav görevlisi eksikliğinin her bölgede aynı ölçüde hissedilmediğini söyledi. Bazı bölgelerde sorun yok. Ancak bazı yerlerde sınav görevlilerinin yokluğu sınav iptallerine yol açabiliyor.

Sınav iptal edilince yeni tarih için beklemek gerekiyor. Bu bekleme süresinde adayların seviyelerini korumak için ek ders alması, faturayı büyütüyor.

“Ehliyet gerçekten bu kadar pahalılaştı mı?”

Sürüş öğretmenleri birliği, fiyat artışının bir nedeninin de sürücü kurslarının artan maliyetleri olduğunu belirtiyor.

Napierski’ye göre uzun yıllar boyunca sürücü kursları arasında yıkıcı bir fiyat rekabeti yaşandı. Bu süreçte sürüş öğretmenlerinin maaşları geçinmeye yetmeyecek kadar düşük kaldı. Öğretmen açığı büyüyünce, kursların ayakta kalabilmesi için maaşların artırılması gerekti.

Bu artışlar müşteri fiyatlarına da yansıdı. Napierski, 2000 yılında bir sürücü eğitiminin yaklaşık 1.200 ila 1.500 avro tuttuğunu, o dönemde bir çırağın aylık yaklaşık 500 avro kazandığını hatırlattı. Yani oran yaklaşık 1’e 3’tü.

Bugünse ehliyet maliyeti 3 bin ila 3 bin 400 avro. Ancak bir çırağın aylık geliri de yaklaşık 1.100 avroya çıktı. Napierski’ye göre oran yine yaklaşık 1’e 3 seviyesinde. Bu nedenle “Ehliyet gerçekten aşırı pahalılaştı mı?” sorusunu gündeme getiriyor.

Öğretmen açığı büyüyebilir

Birliğin elinde Aşağı Saksonya’da şu anda kaç sürüş öğretmeninin aktif çalıştığına dair kesin bir sayı yok. Ancak sektörün yaş ortalaması yüksek. Bu nedenle uzun vadede mesleği bırakanların, yeni başlayanlardan daha fazla olabileceği düşünülüyor.

Napierski, mevcut reform tartışmalarının da sektör içinde ciddi bir belirsizlik yarattığını söyledi.

Federal reform 2027’de gelebilir

Federal hükûmet, ehliyet reformu planlarını mayıs ayında gündeme almıştı. Tasarıya göre teorik derslerde yüz yüze katılım zorunluluğu kaldırılacak. Eğitim odaları ve ders içeriklerinin sırasına ilişkin bazı şartlar da gevşetilecek.

Teorik sınav soru havuzu 1.169’dan 840 soruya indirilecek. Sınavda her soru tek puan değerinde olacak. Bugünkü sistemde sorular 2 ila 5 hata puanı arasında farklı ağırlıklarla değerlendiriliyor.

Tasarı henüz Federal Meclis ve Federal Konsey sürecinden geçmek zorunda. Yeni kuralların 2027 başında yürürlüğe girmesi hedefleniyor.

Almanya’da ehliyet tartışması artık yalnızca sürücü kurslarının fiyatı meselesi değil. Bekleme süreleri, öğretmen açığı, sınav kapasitesi, dijital eğitim ve trafik güvenliği aynı reform başlığında birleşmiş durumda.