Diplomalı işsizler artıyor

Almanya’da nitelikli çalışan açığına rağmen giderek daha fazla üniversite mezunu iş bulmakta zorlanıyor. İş dünyasında aranan beceriler hızla değişirken, özellikle yapay zekâ bilgisi birçok alanda belirleyici hâle geliyor.

Ancak iş piyasası bu değişime aynı hızda uyum sağlayamıyor. Bu durum, hem iş arayan akademisyenleri hem de uygun çalışan bulamayan şirketleri aynı anda zorluyor.

Bir yıldır iş arıyor

Baden-Württemberg eyaletindeki Weinstadt kentinde yaşayan Boris Hartmann, bu tablonun örneklerinden biri. Robotik, yazılım ve ürün geliştirme alanlarında uzman olan 59 yaşındaki mühendis, yaklaşık bir yıldır iş arıyor.

Hartmann, şu sıralar Weinstadt’taki Jazzclub Alter Konrad’da gönüllü çalışarak ayakta kalmaya çalışıyor. Daha önce Stuttgart bölgesindeki bir IT şirketinde çalışan Hartmann’a, Şubat 2025’te ekonomik koşullar nedeniyle işine devam edilemeyeceği bildirildi.

Şirket, maliyetleri azaltmak ve yeniden yapılanmaya gitmek zorunda olduğunu açıkladı. Hartmann, geçen yıl ağustostan bu yana işsizlik maaşı ve birikimleriyle geçiniyor.

“Başvurulardan sonra hayal kırıklığı yaşadım”

Hartmann, iş başvurularında ilk andan itibaren zorlandığını anlattı. Geri dönüşlerin uzun sürdüğünü, çoğu zaman da genel ret yanıtları aldığını söyledi.

Yaşının iş bulmasını zorlaştırabileceğinin farkında. Ancak asıl sorunun, işverenlerin artık çok farklı beceriler araması olduğunu düşünüyor. Özellikle yapay zekâ deneyimi birçok ilanda öne çıkıyor. Hartmann ise bu alanda istenen düzeyde deneyim sunamadığını belirtiyor.

Şirketler yanlış kişiyi almak istemiyor

Ludwigshafen Ekonomi ve Toplum Yüksekokulu’ndan Prof. Jutta Rump’a göre son 12 ayda birçok meslek grubunda yetkinlik beklentileri ciddi biçimde değişti.

Rump, krizler ve zayıf ekonomik görünüm nedeniyle şirketlerin daha temkinli davrandığını söylüyor. Ona göre işverenler, aradıkları niteliğe tam uymayan birini işe almak yerine çoğu zaman hiç alım yapmamayı tercih ediyor.

Alman Ekonomi Enstitüsü’nden Dirk Werner de bu uyumsuzluğun işsizliği artırdığını belirtiyor. Buna rağmen şirketlerin hâlâ çalışan aradığını vurguluyor. Werner’e göre geçen yılın sonunda Almanya’da şirketlerin uygun kişi bulamadığı yaklaşık 370 bin nitelikli iş pozisyonu vardı.

Akademisyenlerin şansı daha hızlı düşüyor

Alman Ekonomi Enstitüsü’nün bir çalışması, iş arayanların şansındaki değişimi de ortaya koyuyor. Araştırmadaki açık pozisyon oranı, farklı eğitim gruplarının iş bulma olasılığını gösteriyor.

2022’den bu yana hem meslek eğitimi alanların hem de ustalık belgesi gibi ek yeterliliklere sahip kişilerin iş bulma şansı azaldı. Ancak akademisyenlerde düşüş daha hızlı oldu.

Verilerin tutulmaya başlamasından bu yana ilk kez, üniversite mezunlarının iş bulma şansı, meslek eğitimi ve ek uzmanlık sahibi kişilerden daha düşük seviyeye indi.

IT sektöründe yapay zekâ baskısı

Değişimin en belirgin yaşandığı alanlardan biri IT sektörü. Aachen merkezli Grün Software Group’un sahibi Oliver Grün, yapay zekâ ile çalışabilen yazılımcılar aradığını ancak aylardır uygun kişi bulamadığını söylüyor.

Grün’e göre küresel şirketler bu teknolojileri hızla kullanıyor. Alman orta ölçekli IT şirketlerinin de geri kalmamak için aynı imkânlardan yararlanması gerekiyor.

Şirket bu nedenle iş ilanlarındaki beklentileri yeniden düzenliyor. Ayrıca birçok firma gibi kendi çalışanlarını eğitmeye daha fazla yöneliyor. Yapay zekâ alanında şirket içi eğitimlerin de başlaması planlanıyor.

Oliver Grün, bu dönüşümün zorunlu olduğunu belirterek, “Aksi hâlde bir iki yıl içinde rekabet sorunu yaşarız” diyor. Ona göre modern alanlarda nitelikli iş gücü sağlanması hâlâ yavaş ve yetersiz ilerliyor.

Üniversitelere güncelleme çağrısı

Jutta Rump, eğitim kurumlarının da sorumluluk alması gerektiğini belirtiyor. Akademik meslekler birçok sektörde hızla değişirken, birçok lisans ve yüksek lisans programı ancak üç ila beş yılda bir güncelleniyor.

Rump’a göre dijitalleşme ve yapay zekâ çağında bu süre çok uzun. Bu alanlarda değişim artık yıllarla değil, aylarla ölçülüyor. Bu nedenle üniversitelerin ve yüksekokulların daha hızlı uyum sağlaması gerekiyor.

Alman Ekonomi Enstitüsü’nden Dirk Werner ise sorunun yalnızca eğitim kurumlarıyla çözülemeyeceğini söylüyor. Ona göre genç kuşakların iş bulma şansı ileride yeniden artabilir. Çünkü baby boomer kuşağı önümüzdeki yıllarda kademeli olarak emekli olacak.

Arayışını yurt dışına taşıyor

Boris Hartmann ise yeni bir iş bulmak için arayışını Almanya dışına genişletmeye karar verdi. Şu sıralar Finlandiya merkezli bir IT şirketiyle ilgileniyor. Şirketin tamamen uzaktan çalışma imkânı sunması, onun için önemli bir avantaj olabilir.

Hartmann, en azından bir iş görüşmesine çağrılmayı umuyor. “Belki bu konuda farklı bir anlayışları vardır. Sonrasına bakarız” diyor.

Hafta sonlarına doğru Jazzclub Alter Konrad’da konserler düzenleniyor. Salon yine dolu. Freiburg’dan gelen bir grup sahnede. Hartmann için bu saatler, işsizliğin baskısından ve belirsizliğinden kısa süreliğine de olsa uzaklaşma imkânı sunuyor.