Cinsel ilişkide ‘evet’ şartı gündemde

Almanya’da cinsel suç hukukunda önemli bir değişiklik gündeme geldi. Bild’in haberine göre eyaletler, mevcut “Hayır, hayırdır” ilkesinin artık yeterli olmadığını savunuyor. Bundesrat, cuma günü kabul ettiği kararla Federal Hükûmet’ten cinsel suç hukukunu reforme etmesini istedi. Eyaletlerin talebi, gelecekte “Sadece evet, evettir” ilkesinin geçerli olması.

Bu ilkeye göre cinsel temas için karşı tarafın açık ve gönüllü rızası aranacak. Yani mesele yalnızca mağdurun açıkça karşı çıkıp çıkmadığıyla sınırlı olmayacak. Cinsel eylemin gerçekten isteyerek kabul edilip edilmediği esas alınacak.

Şok, korku ve donakalma hâli dikkate alınacak

Eyaletlerin gerekçesine göre bazı cinsel suç vakalarında mağdurlar korku, baskı ya da şok nedeniyle tepki veremeyebiliyor. Bazı kişiler karşı koyamıyor, ‘hayır’ diyemiyor ya da donakalıyor.

Bu nedenle mevcut sistemdeki “Mağdur yeterince açık biçimde karşı çıktı mı?” sorusu eleştiriliyor. Yeni yaklaşımda bakılacak asıl nokta, cinsel temasın karşılıklı ve özgür iradeyle gerçekleşip gerçekleşmediği olacak.

Rıza varsayılamayacak

Eyaletlerin önerisi, bakış açısında köklü bir değişiklik anlamına geliyor. Buna göre cinsel ilişki ya da cinsel temas isteyen kişinin, karşı taraftan aktif biçimde rıza alması gerekecek.

Açık bir onay yoksa kimse bunu otomatik olarak kabul edilmiş sayamayacak. Böylece cinsel temasın gerçekten gönüllülüğe dayanması hedefleniyor.

Avrupa’da birçok ülkede uygulanıyor

Bundesrat, Avrupa’daki örneklere de dikkat çekiyor. İsveç, İspanya, Danimarka, Belçika, Finlandiya, Yunanistan ve Hollanda’da rıza ilkesine dayalı düzenlemeler zaten yürürlükte.

Bu ülkelerde cinsel suç değerlendirmesinde yalnızca görünür bir ‘hayır’ aranmadığı belirtiliyor. Bunun yerine, cinsel eylem için gönüllü ve açık bir onay bulunup bulunmadığına bakılıyor.

Son karar Federal Hükûmet’te

Bundesrat’ın kararı doğrudan yasa değişikliği anlamına gelmiyor. Eyaletler yasayı kendi başına değiştiremiyor. Bu nedenle şimdi adım atması gereken taraf Federal Hükûmet.

Hükûmet reform sürecini başlatırsa, cinsel suç hukukunda yeni bir yasal düzenleme hazırlanacak. Değişikliğin ne zaman ve hangi kapsamda yapılacağı yasama sürecinde belli olacak.

Mevcut sistem 2016’dan beri yürürlükte

Almanya’da 2016’daki reformdan bu yana “Hayır, hayırdır” ilkesi geçerli. Ceza Kanunu’nun 177'nci maddesine göre bir kişinin açık iradesine aykırı cinsel eylemde bulunmak suç sayılıyor.

Bunun için fiziksel direnme ya da şiddet şart değil. Ancak bugünkü sistemde mağdurun karşı iradesinin fail tarafından anlaşılabilir olması gerekiyor. Bu, açık bir ‘hayır’, kişiyi itme ya da başka net davranışlarla ortaya konabiliyor.

Eyaletler ise bu eşiğin bazı mağdurları korumakta yetersiz kaldığını düşünüyor. Yeni reform talebi, Almanya’da cinsel suçlarda rızanın nasıl tanımlanacağı tartışmasını yeniden ülke gündeminin merkezine taşıdı.