Berlin’den Putin’in Schröder önerisine ret

Alman hükûmeti, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in eski Başbakan Gerhard Schröder’e Ukrayna savaşında arabuluculuk rolü verilmesi önerisini reddetti. Berlin’deki hükûmet çevrelerine göre bu teklif, Rusya’nın bugüne kadar yaptığı ‘görünürde uzlaşma’ önerilerinin bir parçası.

Aynı kaynaklar, Putin’in önerisini Rusya’nın bilinen hibrit stratejisinin devamı olarak görüyor. Berlin’e göre Moskova bu yolla Almanya ve Avrupa içinde ayrışma yaratmaya çalışıyor.

“İnandırıcı değil”

Hükûmet çevreleri, teklifin güvenilir olmadığını belirtti. Çünkü Rusya’nın savaşla ilgili şartlarında herhangi bir değişiklik yok.

Berlin’e göre Moskova’nın ciddiyetini gösterecek ilk adım, ateşkesi uzatmak olabilir. Rusya ve Ukrayna, ABD Başkanı Donald Trump’ın arabuluculuğunda 11 Mayıs’a kadar sürecek bir ateşkes üzerinde anlaşmıştı.

Alman hükûmeti, Avrupa’nın da olası müzakerelerde masada olması gerektiğini vurguluyor. Hükûmet çevreleri, Ukrayna’nın Almanya, Fransa ve İngiltere’den oluşan E3 grubu ile birlikte görüşmelere her zaman hazır olduğunu belirtti.

Bugüne kadar Kiev ile Moskova arasındaki görüşmeler ABD arabuluculuğunda yürütüldü. Avrupa ülkeleri masada yer almadı. Bunun nedenlerinden biri de Kremlin’in Avrupa’nın katılımına karşı çıkmasıydı.

Schröder sessiz kaldı

dpa’nın sorusu üzerine Schröder’in ofisi, eski başbakanın bu konuda açıklama yapmayacağını bildirdi.

Putin, Moskova’da İkinci Dünya Savaşı’nın sona ermesinin yıl dönümü kapsamında düzenlenen Zafer Günü geçidinin ardından yaptığı olağanüstü basın toplantısında Schröder’i gündeme getirmişti.

Putin, “Avrupalı siyasetçiler arasında görüşmeleri Schröder ile yapmayı tercih ederdim” dedi. Rusya lideri, arabulucu olacak kişinin Rusya’ya karşı ‘kötülüklerle’ öne çıkmamış biri olması gerektiğini savundu.

Putin, barışçıl çözümün Ukrayna ve Rusya’nın meselesi olduğunu söyledi. Ancak “Birisi yardım etmek isterse minnettar oluruz” ifadesini kullandı. Savaşın sona yaklaşmakta olduğuna inandığını da ileri sürdü.

“Benimle görüşmek isteyen Moskova’ya gelsin”

Putin, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ile doğrudan görüşmeye de hazır olduğunu söyledi. Ancak bunun için dikkat çeken bir şart öne sürdü.

Rusya lideri, “Benimle görüşmek isteyen Moskova’ya gelmeli” dedi. Başka bir yerde görüşmenin de mümkün olabileceğini, ancak bunun ancak önceden uzun vadeli bir barış anlaşmasına varılması hâlinde gündeme gelebileceğini söyledi.

Zelenski ise Moskova’ya gitmeyi reddediyor.

SPD içinde farklı sesler

SPD Meclis Grubu’nun dış politika sözcüsü Adis Ahmetovic, Spiegel’e yaptığı açıklamada her teklifin güvenilirlik açısından ciddiyetle incelenmesi gerektiğini söyledi.

Ahmetovic, “Yalnızca ABD ve Rusya’nın Ukrayna’nın geleceği ve Avrupa güvenliği hakkında karar vermesini kabul edemeyiz” dedi. Almanya’nın hedefinin müzakere masasında yer almak olması gerektiğini belirtti.

Ahmetovic’e göre bunun şartlarından biri eski Başbakan Schröder’in sürece dâhil edilmesiyse, bu seçenek Avrupa ortaklarıyla yakın istişare içinde değerlendirilmelidir. Baştan kategorik olarak dışlanmamalıdır.

SPD’li dış politika uzmanı Ralf Stegner de Putin’in önerisinin incelenmesinden yana konuştu. Spiegel’e konuşan Stegner, “Savaşı bitirebilecek her girişimi memnuniyetle karşılarım” dedi.

Stegner, Avrupa’nın şu ana kadar görüşmelere dâhil olmadığını ve öneri sunamadığını belirtti. “Bu, Schröder gibi biri üzerinden mümkün olacaksa, bunu reddetmek sorumsuzluk olur” ifadelerini kullandı.

BSW de Schröder’e açık

Sahra Wagenknecht İttifakı da Schröder’in arabulucu rolüne sıcak baktı. Parti Başkanı Fabio De Masi, AFP’ye yaptığı açıklamada, “Eski başbakanı devreye sokmalıyız. Kaybedecek neyimiz var?” dedi.

“Putin’in dostu arabulucu olamaz”

Öneriye en sert itirazlardan biri SPD’li Michael Roth’tan geldi. Bundestag Dış İlişkiler Komisyonu’nun eski başkanı olan Roth, Tagesspiegel’e yaptığı açıklamada Putin’in özellikle Schröder’i gündeme getirmesini “ABD’ye karşı bir hakaret ve şeffaf bir manevra” olarak nitelendirdi.

Roth, “Ciddi biçimde barış isteyen kişi ateşkesle başlar” dedi. Olası müzakerelerde arabulucunun ‘Putin’in dostu’ olamayacağını söyledi. Roth’a göre belirleyici olan, bu kişinin her şeyden önce Ukrayna tarafından kabul edilmesi.

FDP’li Avrupa siyasetçisi Marie-Agnes Strack-Zimmermann da Funke gazetelerine yaptığı açıklamada Schröder konusunda kuşku duyduğunu belirtti.

Strack-Zimmermann, bir arabulucunun iki tarafça da kabul edilmesi gerektiğini söyledi. Schröder’in yıllarca Putin’e yakın durduğunu ve Rusya’nın Ukrayna’ya saldırısını yeterince açık biçimde kınamadığını savundu. Bu nedenle Ukrayna’nın onu tarafsız görüp görmeyeceğinin şüpheli olduğunu ifade etti.

Schröder’in Rusya bağlantıları tartışmalı

82 yaşındaki Gerhard Schröder, 1998-2005 yılları arasında Almanya Başbakanı olarak görev yaptı. Ancak uzun süredir Putin’le dostluğu ve Rus enerji şirketlerindeki görevleri nedeniyle eleştiriliyor.

Bu eleştiriler SPD içinde de güçlü biçimde dile getiriliyor.

Schröder, ocak sonunda Berliner Zeitung için yazdığı bir yazıda Rusya’nın Ukrayna’ya saldırısını uluslararası hukuka aykırı olarak tanımlamıştı. Ancak aynı yazıda “Rusya’nın ebedî düşman olarak şeytanlaştırılmasına” da karşı olduğunu belirtmişti.

Eski başbakan ayrıca Rusya’dan enerji tedarikinin yeniden başlatılmasını savunmuştu.

Nord Stream 2 geçmişi

Schröder, siyasetten ayrıldıktan sonra uzun yıllar Rus enerji şirketlerinde görev aldı. Bunlar arasında Gazprom’un iştiraki Nord Stream 2 AG’nin yönetim kurulu başkanlığı da bulunuyordu.

Nord Stream 2 boru hattı 2021 sonunda tamamlandı. Ancak Rusya’nın Şubat 2022’de Ukrayna’ya saldırmasının ardından faaliyete geçirilmedi. Dönemin Başbakanı Olaf Scholz liderliğindeki Alman hükûmeti, hattın işletme iznini vermedi.