Berlin’de göçmen kotasına anayasa freni

Berlin’de kamu hizmetine alımlarda göçmen kökenli adaylara öncelik tanıyan düzenleme yeni bir hukuk tartışması başlattı. Berlin Adalet Senatörü Felor Badenberg’in istemiyle hazırlanan bir hukuk görüşüne göre, eyalette yürürlükte olan Katılım Yasası bazı yönleriyle anayasaya aykırı olabilir.

Tartışmanın merkezinde, Berlin kamu kurumlarında işe alım sürecinde göçmen kökenli adaylara özel kontenjan ve öncelik tanınması yer alıyor.

Sorun hangi maddelerde görülüyor

Berlin’deki Katılım Yasası’na göre, kamu kurumlarında açılan kadrolar için mülakata çağrılan göçmen kökenli aday sayısının, bu grubun Berlin nüfusundaki oranını yansıtması gerekiyor. Bu oran şu anda yüzde 40’ın biraz üzerinde.

Yasada ayrıca, bir kadro için eşit yeterlilik ve niteliğe sahip adaylar arasında göçmen kökenli kişilerin özellikle teşvik edilmesi ve işe alımlarda özel ölçüde dikkate alınması öngörülüyor.

Hazırlanan hukuk görüşü ise bu hükümlerin, metindeki anlamıyla uygulanması hâlinde anayasa ile çelişebileceği sonucuna vardı.

Liyakat ve eşitlik vurgusu

Değerlendirmede, Almanya Anayasası’ndaki iki temel ilkeye dikkat çekiliyor. Bunlardan ilki, kamu görevlerine en uygun kişinin ehliyet, yeterlilik ve meslekî başarıya göre seçilmesi. İkincisi ise hiç kimsenin köken, cinsiyet ya da etnik aidiyet gibi özellikler nedeniyle ne dezavantajlı ne de avantajlı duruma getirilmemesi.

Yani eleştiri, devlet kadrolarında temsili artırma hedefinden çok, bunun hangi yöntemle yapılacağı noktasında yoğunlaşıyor.

Badenberg: Anayasa pusulamdır

İran doğumlu olan Berlin Adalet Senatörü Felor Badenberg, göçmenlerin topluma katılımının ve eşit fırsatların güçlendirilmesini desteklediğini söyledi. Badenberg, “Benim de göç hikâyem olduğu için aidiyet duygusunun ve adil fırsatların ne kadar önemli olduğunu biliyorum” dedi. Ancak devletin eylemlerinde ölçünün açık olduğunu vurgulayan Badenberg, “Benim pusulam anayasadır” mesajı verdi.

Badenberg’e göre kamu görevlerine erişimde belirleyici olan şey ehliyet, yeterlilik ve başarı olmalı. Senatör, Berlin’in en iyi isimleri kazanması gerektiğini, uyumun kotalarla değil, herkes için eşit fırsatlarla sağlanabileceğini savundu.

Uygulama daha önce de durmuştu

Badenberg, daha önce Berlin Başsavcısı Margarete Koppers’in, göçmen kökenli adaylara avantaj sağladığı öne sürülen bir uygulamasını da durdurdu.

Bu da hukuk tartışmasının yalnızca teorik değil, doğrudan uygulamaya dönük sonuçlar doğurduğunu gösteriyor.

Yasa 2021’de çıkarılmıştı

Söz konusu yasa, 2021 yılında SPD, Sol Parti ve Yeşillerden oluşan kırmızı-kırmızı-yeşil Berlin yönetimi döneminde kabul edilmişti. O dönem eyalet hükûmeti, göç toplumunda daha güçlü temsil ve katılım hedefiyle bu düzenlemeyi yürürlüğe sokmuştu.

Şimdi ise aynı yasa, kamu hizmetinde eşitlik ile temsil arasındaki dengenin nasıl kurulacağı sorusunu yeniden Berlin siyasetinin gündemine taşıdı.