Berlin’de deprem: CDU’dan Merz’e istifa çağrısı

Saksonya-Anhalt’ta AfD’nin açık ara birinci çıktığı eyalet seçimlerinin ardından Almanya siyasetinde kriz büyüyor. Seçim sonucu yalnızca Magdeburg’daki hükûmet arayışlarını değil, Başbakan Friedrich Merz’in liderliğini de tartışmaya açtı.

Tagesschau’nun aktardığı gelişmelere göre CDU içinde ilk açık istifa çağrılarından biri Mecklenburg-Vorpommern’dan geldi. Eyalet CDU Başkan Yardımcısı Tino Schomann, seçim yenilgisinin esas sorumlusunun Berlin olduğunu söyledi ve Merz’in başbakanlığı bırakmasını istedi.

“Merz koltuğu bırakmalı”

Schomann, Merz’in insanlarda korku yarattığını ve verdiği sözleri tutmadığını savundu.

CDU’lu siyasetçi, Almanya’nın empati, güvenilirlik ve istikrar sağlayabilecek başka bir başbakana ihtiyacı olduğunu söyledi.

Schomann, Merz için “Koltuğu bırakmalı ve yerine başka biri gelmeli” dedi.

Çağrı özellikle dikkat çekiyor. Çünkü Mecklenburg-Vorpommern’da yaklaşık bir buçuk hafta sonra eyalet seçimi yapılacak.

Klingbeil: Berlin’e açık mesaj

SPD Eş Genel Başkanı ve Maliye Bakanı Lars Klingbeil de Saksonya-Anhalt sonucunun federal hükûmete gönderilmiş “açık bir mesaj” olduğunu söyledi.

Klingbeil, seçmenin yaklaşık yüzde 45’inin AfD’ye yöneldiği bir sonuç karşısında siyasetçilerin hiçbir şey olmamış gibi davranamayacağını belirtti.

SPD liderine göre hükûmet yalnızca politikalarını daha iyi anlatmakla yetinmemeli, alınan kararların içeriğini de sorgulamalı.

Klingbeil özellikle emeklilik tartışmalarının toplumda büyük güvensizlik yarattığını söyledi.

Merkel: Kalbim kanıyor

Eski Başbakan Angela Merkel de seçim sonucuna sert tepki gösterdi. Merkel, AfD’nin başarısını “şoke edici” olarak nitelendirdi.

Eski CDU lideri, partisinin Saksonya-Anhalt’taki oy oranının yaklaşık yarıya düşmesine ilişkin “Bir CDU üyesi olarak kalbim kanıyor” dedi.

Merkel, sonucu Federal Almanya tarihindeki önemli bir kırılma olarak değerlendirdi ve partilerin vatandaşlarla iletişim biçimini değiştirmesi gerektiğini savundu.

Söder AfD yasağına karşı

CSU lideri Markus Söder ise AfD’nin yasaklanması tartışmalarına karşı çıktı.

Söder, AfD’nin sıradan bir parti olmadığını ve bazı görüşlerinin insanlık dışı olduğunu söyledi. Ancak seçim sonucunun demokratik olarak kabul edilmesi gerektiğini belirtti.

CSU liderine göre çözüm AfD’yi yasaklamak değil, partiyle siyasi olarak daha sert ve daha açık biçimde mücadele etmek.

KRV Başbakanı Hendrik Wüst ise federal hükûmet ile eyaletlerden oluşacak bir çalışma grubunun AfD’ye karşı anayasal seçenekleri incelemesini istedi.

BSW, AfD ile görüşecek

Saksonya-Anhalt’ta hükûmetin nasıl kurulacağı ise hâlâ belirsiz. BSW Meclis Grubu Başkanı Thomas Schulze, partisinin AfD dahil bütün partilerle görüşeceğini açıkladı. Schulze, “Bizim için güvenlik duvarı yok” diyerek AfD’nin tamamen dışlanmasına karşı çıktı.

BSW Başkan Yardımcısı Claudia Wittig ise doğrudan koalisyon görüşmelerine başlamayacaklarını ancak belirli projeler konusunda AfD ile konuşabileceklerini söyledi.

AfD’ye Meclis Başkanlığı desteği

BSW’den AfD açısından daha da önemli bir açıklama Sahra Wagenknecht’ten geldi. Wagenknecht, AfD’nin açık ara en büyük meclis grubu olması nedeniyle eyalet parlamentosu başkanlığına hak kazandığını savundu.

BSW’nin yeni Meclis Grup Yöneticisi John Lucas Dittrich de uygun bir aday göstermesi halinde AfD’nin meclis başkanlığı için BSW’nin oylarını alacağını açıkladı. Bu gerçekleşirse AfD, Almanya’da ilk kez bir eyalet parlamentosunun başkanını çıkarabilir.

CDU, AfD’ye kapıyı kapattı

CDU tarafında ise AfD ile iş birliğine kapı tamamen kapalı. Geçici Başbakan Sven Schulze, CDU’nun 15 milletvekilinin hiçbirinin AfD ile iş birliği görüşmesine katılmayacağını söyledi. Schulze aynı zamanda CDU’nun yeni eyalet meclis grubu başkanı seçildi. Ancak seçim oldukça çekişmeli geçti.

MDR’nin aktardığı bilgilere göre Schulze, mevcut grup başkanı Guido Heuer’i yalnızca 8’e karşı 7 oyla yenebildi. Bu sonuç, CDU içindeki bölünmenin seçimden sonra da devam ettiğini gösterdi.

Partiler üstü başbakan gündemde

BSW’nin ortaya attığı partiler üstü başbakan önerisi de giderek daha fazla destek buluyor. Yeşiller hem Saksonya-Anhalt’ta hem de federal düzeyde bu seçeneği görüşmeye açık olduklarını açıkladı.

Yeşiller Eş Genel Başkanı Felix Banaszak, ortaya çıkan olağanüstü siyasi durumun “esneklik ve yaratıcılık” gerektirdiğini söyledi.

AfD ise bu seçeneği reddediyor. Parti liderliği, tek başbakan adaylarının Ulrich Siegmund olduğunu vurguluyor.

Ekonomi için AfD uyarısı

Seçim sonuçlarının ekonomik sonuçları da tartışılıyor. Federal hükûmetin Doğu Almanya Sorumlusu Elisabeth Kaiser, AfD yönetimindeki bir Saksonya-Anhalt’ın yatırımcıları ve yabancı nitelikli çalışanları uzaklaştırabileceğini söyledi.

Ekonomi uzmanları da benzer uyarılarda bulundu. Saksonya-Anhalt, Almanya’nın ekonomik açıdan en zayıf eyaletlerinden biri olmasına rağmen kimya sanayisi açısından önemli merkezlerden biri.

Uzmanlara göre siyasi istikrarsızlık ve yabancı karşıtı söylemler yeni yatırımları zorlaştırabilir.

9 bin kişi Köln’de sokağa çıktı

AfD’nin seçim zaferi sokakta da protesto edildi. Polis verilerine göre Köln’de yaklaşık 9 bin kişi “Saksonya-Anhalt’ta ve her yerde aşırı sağı durdurun, demokrasiyi güçlendirin” sloganıyla gösteri yaptı.

Seçim sonrası tablo, Saksonya-Anhalt’ta kimin hükûmet kuracağı sorusunun çok ötesine geçmiş durumda. Sonuçlar Merz’in liderliğini, CDU’nun AfD stratejisini ve federal hükûmetin sosyal ve ekonomik politikalarını aynı anda tartışmaya açtı.