Almanya ve İtalya freni: AB’de İsrail’e yaptırım çıkmadı

Avrupa Birliği’nde İsrail’e yönelik tepki sertleşirken, yaptırım konusunda beklenen adım yine çıkmadı. İspanya ve İrlanda’nın öncülük ettiği, AB-İsrail Ortaklık Anlaşması’nın askıya alınması yönündeki girişim, Almanya ve İtalya’nın itirazına takıldı. Böylece Lüksemburg’daki dışişleri bakanları toplantısında ortak bir karar alınamadı.

Yaptırım talebinin gerekçesi ne?

İsrail’e yaptırım isteyen ülkeler, Gazze’de savaş sırasında yaşananları, ateşkesin ardından insani yardımların engellenmesini ve Batı Şeria’daki yasa dışı yerleşimlerin genişletilmesini temel gerekçe olarak gösteriyor. İsrail ordusunun Lübnan’ın güneyine dönük adımları da bu eleştirilerin başlıkları arasında yer alıyor. Bu ülkeler, Netanyahu hükûmetinin ancak sonuçlarla karşılaşırsa politika değiştireceğini savunuyor.

AB’nin İsrail’in en büyük ticaret ortağı olması da tartışmayı daha kritik hâle getiriyor. Verilere göre taraflar arasındaki mal ticareti 2024’te 42 milyar 600 milyon avroya ulaştı. Bu nedenle yaptırım kararı, yalnızca siyasi değil, ekonomik sonuçlar da doğurabilecek bir adım olarak görülüyor.

İspanya ve İrlanda bastırdı

İspanya, toplantıda en sert tutumu alan ülkelerden biri oldu. İspanya Dışişleri Bakanı Jose Manuel Albares, AB’nin güvenilirliğinin tartışma konusu hâline geldiğini savundu ve İsrail’e tanınan serbest ticaret avantajlarının geri alınabileceğini söyledi. İrlanda da benzer biçimde artık harekete geçilmesi gerektiğini dile getirdi. Belçika ise tam askıya alma mümkün görünmüyorsa, en azından anlaşmanın bir bölümünün durdurulmasını istedi.

Almanya ve İtalya’dan itiraz

Ancak bu çağrılar Almanya ve İtalya’dan destek bulmadı. Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, İsrail’e yaptırım uygulanmasının ve Ortaklık Anlaşması’nın askıya alınmasının uygun olmayacağını söyledi. Wadephul, İsrail’le diyaloğun sürmesi gerektiğini savundu. Alman tarafı, yerleşimci şiddeti ve Batı Şeria’daki ilhak tehlikesi konusunda eleştirel bir çizgi izlediğini söylese de, yaptırım seçeneğine kapıyı kapattı.

İtalya Dışişleri Bakanı Antonio Tajani de benzer bir tutum aldı. Tajani, koşulların uygun olmadığını belirtti ve ticaret anlaşmasının askıya alınmasının, askerî kararlardan sorumlu olmayan sıradan İsrail vatandaşlarını da etkileyeceğini söyledi. Böylece iki ülke, toplantıdaki yaptırım baskısını fiilen bloke etmiş oldu.

Masada hangi seçenekler var?

AB içinde yine de daha sınırlı bazı formüller konuşuluyor. Fransa ve İsveç, Filistin topraklarındaki yasa dışı İsrail yerleşimlerinden gelen ürünlerin ithalatının kısıtlanmasını gündeme taşıdı. Avrupa Komisyonu’nun daha önce ortaya attığı bir başka seçenek ise, Ortaklık Anlaşması’nın ticaretle ilgili hükümlerinin askıya alınmasıydı.

Ancak bu başlıklarda da karar almak kolay değil. Ortaklık Anlaşması’nın tamamen askıya alınması için oy birliği gerekiyor. Kısmi askıya alma içinse nitelikli çoğunluk şartı aranıyor. Bu tablo, AB içindeki siyasi bölünmenin İsrail başlığında daha da derinleştiğini gösteriyor.